B─░R MASON ┼×EYH├ťL─░SLAM: MUSA KAZIM EFEND─░

Yazar:

 

B─░R MASON ┼×EYH├ťL─░SLAM : MUSA KAZIM EFEND─░ ve 1911 Y─▒l─▒nda Meclis-i Mebusunda Yapt─▒─č─▒ Konu┼čma

 

T├╝rk din bilgini ve ┼čeyh├╝lislam. Din alan─▒nda yenile┼čmenin gere─čini savunmas─▒yla tan─▒nm─▒┼čt─▒r.

ErzurumÔÇÖa ba─čl─▒ Tortum il├žesinde do─čdu. EdinrneÔÇÖde ├Âld├╝. ─░lk├Â─črenimini TortumÔÇÖda g├Ârd├╝kten sonra Nak┼čibendi ┼čeyhi Mehmet EfendiÔÇÖye ba─čland─▒. Daha sonra Bal─▒kesirÔÇÖde Selahaddin Sururi ve L├╝tfi Efendilerden Akaid okudu. ─░stanbulÔÇÖa gelerek y├╝ksek ├Â─črenimini bitirdikten sonra 1888ÔÇÖde Fatih CamiiÔÇÖnde ders vermeye ba┼člad─▒. ├ľ─črencileri aras─▒nda Muallim Naci, Ahmet Mithat Efendi gibi ├╝nl├╝ edebiyat├ž─▒lar vard─▒. 1900ÔÇÖde ─░stanbul Hukuk MektebiÔÇÖnde Mecelle okutmakla g├Ârevlendirildi. Sonra Galatasaray SultanisiÔÇÖnde Akaid ├Â─čretmenli─čine atand─▒. Bir s├╝re sonra ─░ttihat ve TerakkiÔÇÖye kat─▒ld─▒. 1910, 199, 1916 ve 1917 y─▒llar─▒nda d├Ârt kez ┼čeyh├╝lislam olarak g├Ârev yapt─▒.

Musa Kaz─▒m Efendi, Mondros Antla┼čmas─▒ndan sonra Damat Ferit Pa┼čaÔÇÖn─▒n buyru─ču ├╝zerine, tutuklanana ─░ttihat ve terakki ileri gelenleriyle birlikte yarg─▒land─▒. 15 y─▒l K├╝rek cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒ld─▒. ─░ngilizlerin iste─či ├╝zerin ├Âl├╝nceye de─čin kald─▒─č─▒, EdinrneÔÇÖye s├╝r├╝ld├╝. Onun ba┼čl─▒ca ├Âzelli─či din alan─▒nda bir tak─▒m yeniliklerin ka├ž─▒n─▒lmaz oldu─čunu, uygulamalar─▒n ─░slam dininin ├Âz├╝yle ba─čda┼čmad─▒─č─▒n─▒, ├ža─č─▒n ilerlemeleri kar┼č─▒s─▒nda dine dayal─▒ kurumlar─▒n yetersiz kald─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rmesiydi. Musa Kaz─▒m EfendiÔÇÖnin Kran, Hadis, Tefsir, tasavvuf konualr─▒nda yaz─▒alr─▒, ├ževirileri vard─▒, en ├žok tart─▒┼č─▒lan ├ževirisi de ┼×eyh BedrettinÔÇÖin ÔÇťVaridatÔÇŁ─▒d─▒r.

***

Musa Kaz─▒m Efendi hakk─▒nda bu k─▒sa bilgileri verdikten sonra gelelim Musa Kaz─▒m EfendiÔÇÖnin 1911 y─▒l─▒nda Muebusan Meclisindeki konu┼čmas─▒naÔÇŽ

O zamanki kurallar gere─čince ├Ânceki d├Ânemde g├Ârevinden istifa suretiyle ayr─▒lan kabine yerine Padi┼čah gene sadrazam ile ┼čeyh├╝lislama kabineyi kurma g├Ârevini verir. Bu i┼člemle ilgili tezkere okundu─čunda riyaset divan─▒na be┼č ki┼čilik bir takrir takdim edilir. Takrir: ÔÇťSakal─▒ndan utanmaz Farmason kafiri gene d├Ând├╝n dola┼čt─▒n kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kt─▒nÔÇŁ ibaresini i├žermektedir. Musa Kaz─▒m EfendiÔÇÖnin bir evvelki kabinede de g├Ârevi mevcuttur ve yeni kabinede de ┼čeyh├╝lislam olarak atanm─▒┼čt─▒r. Bu takrir ├╝zerine sata┼čma oldu─ču gerek├žesiyle Musa Kaz─▒m Efendi s├Âz al─▒r

Yar─▒m saati a┼čk─▒n bir s├╝re, Masonluk nedir, ne de─čildir, Mason kimdir, kim de─čildir temal─▒ ayd─▒nlat─▒c─▒ bir konu┼čma yapar. ┬áKonu┼čmas─▒n─▒n sonunda der ki;

ÔÇťK─▒ymetli Hazirun, ┼čimdi konu┼čmamdan sonra, aran─▒zda;

  • Her daim, insan─▒n ve insanl─▒─č─▒n yard─▒m─▒nda olaca─č─▒na ve fakirlere yard─▒m edece─čine,
  • Hangi ahval ve ┼čeriat i├žinde olursa olsun; o ki┼čiyi t─▒pk─▒ kendi dilinden ve dinindenmi┼č gibi kabul ederek ona sevgi ve h├╝rmet besleyece─čine,
  • Kutsal aile varl─▒─č─▒n─▒ ihmal etmeyece─čine, D├╝nyada en b├╝y├╝k varl─▒─č─▒n AllahÔÇÖtan ba┼čka bir varl─▒k olamayaca─č─▒na
  • Bir g├╝n vatan tehlikeye girerse, g├Âz├╝n├╝ k─▒rpmadan can─▒n─▒ feda edece─čine,

KurÔÇÖan-─▒ KerimÔÇÖe el basmak suretiyle yemin eden var m─▒? ┼×ayet varsa l├╝tfen aya─ča kalks─▒nlar kendilerini tan─▒mak ve nurlanmak isterim.ÔÇŁ

O g├╝n MeclisÔÇÖte Masonlardan hi├žbiri bulunmad─▒─č─▒ i├žin kimse aya─ča kalkmaz, bunun ├╝zerine Musa Kaz─▒m Efendi elinin ayas─▒n─▒ k├╝rs├╝ye vurarak; ÔÇťBENDEN─░Z ETT─░M EFEND─░LER!ÔÇŁ nidas─▒yla, b├╝y├╝n ├╝yeler aya─ča kalkar, Musa Kaz─▒m EfendiÔÇÖyi alk─▒┼člayarak ÔÇťYa┼ča Hocam, var ol Hocam, bizi nur i├žinde b─▒rakt─▒n devam et HocamÔÇŁ hayk─▒r─▒┼člar─▒ ile Musa Kaz─▒m EfendiÔÇÖyi yirmi dakika daha k├╝rs├╝de tutarlar.

Konu┼čma bittikten sonra usulen s├Âz hakk─▒ takrir sahiplerinindir. Mebusan Meclisinde o tarihi celsenin zab─▒tlar─▒┬╣┬á┼ču kayd─▒ d├╝┼čmektedir:

ÔÇť┼×eyhÔÇÖ├╝l-─░slam Hazretlerinin g├Âr├╝┼čmeleri bittikten sonra takrir sahipleri kendilerine s├Âz verilmek ├╝zere k├╝rs├╝ye davet edildiler. Meclis-i MebusanÔÇÖdan firar etmi┼č olduklar─▒ anla┼č─▒lmakla s├Âz haklar─▒ sak─▒t oldu.ÔÇŁ

 

┬╣Zab─▒tlar, halen ─░stanbulÔÇÖda vilayet giri┼čindeki t├╝rbede koruma alt─▒ndad─▒r

 

 

 

Yorum Ekle

Yorumlar

  1. Serkan EGESOY Cevapla 17/01/2013 at 16:41

    Bildi─čim kadar─▒yla b├╝y├╝k din alimlerinden m─▒s─▒rl─▒ Abduh’da masondur, dinin moderne┼čmesi ve ├ža─č─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lar hale gelmesi i├žin ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r.

Yorum Ekle:


− 6 = ├╝├ž