Yaptırımın Tarihsel Gelişimi

[Risus]

1) Kişisel Öç Alma Aşaması

Yaptırımın ilk aşaması olan kişisel öç almada, hukuk kuralının ihlali halinde, ihlal edene verilecek tepkinin türü ve kapsamını belirleme yetkisi ihlalden zarar gören kişiye (MAĞDUR) ve onun yakınlarına tanınmıştır. Büyük haksızlıklara yol açmakta ve toplumda önemli huzursuzluklar doğurmaktaydı. AYrıca kişisel öç, saldırıların zincirleme olarak devam etmesi gibi sakıncayı da beraberinde getirmekteydi.


2) Kısas Aşaması

Kişisel öç alma yukarıda açıklanan sakıncalardan dolayı yerini zamanla ''kısasa'' bırakmıştır. Zarara uğrayan kişiye karşı aynı ölçüde zarar verme yaptırımını uygulama hakkına sahip kılınmıştır. Kısaca göze göz, dişe diş ilkesi uygulanmaktadır. Örneğin bir kimseyi öldüren, aynı biçimde öldürülür. Bu yöntem de bireylerin intikam duygularını tahrik ettiği ve süregelen uyuşmazlıklara yol açtığı gerekçesiyle zamanla terk edilmiştir.


3) Hakem-Uzlaşma Aşaması

Bu aşamada kuralın ihlalinden dolayı zarara uğrayan ile kuralı ihlal eden arasında varılacak bir uzlaşma ile belirli bir para ve ya malın ödenmesi yaptırım olarak kabul edilmiştir. Eğer taraflar aralarında uzlaşamazlarsa tazminat ve diyetin tür ve içeriğini hakem tayin edecektir. Hakemler topluluğun saydığı, fikrine hürmet ettiği bilge veya ulu kişilerdir. Hakemin belirlenmesinde uzlaşmaları pek o kadar kolay olmamaktaydı ve büyük sorunlar yaşanarak yine öç almaya gidilmekteydi.


4) Modern Yargılama Yöntemi

Uzun bir süreçten sonra yaptırım uygulama yetkisi doğrudan devlete geçmiştir. Devlet, taraflar arasındaki uyuşmazlığı kendisi çözecek, buna ilişkin yaptırımı kendisi belirleyecektir. Bu amaçla yargı makamları ve verdiği kararları yerine getirmekte görevli infaz örgütü kurulmuştur. .


Bugün artık yaptırımların türü, niteliği, uygulama mercileri, bunlara itirazlar DEVLET ARACILIĞIYLA önceden BELİRLENMİŞ KURALLARA (YASALARA ) BAĞLANMAKTADIR. Devlet dışında kimse ne yaptırım belirleyebilir ne de bir kimseye yaptırım uygulayabilir. Uyuşmazlıklar da yine devlet tarafından görevlendirilmiş yargı mercileri tarafından çözülüp karara bağlanmaktadır.




Risus











Faydalandığım Kaynaklar:

FURTUN Age
EDİS
İş Hukuku
TMK
TCK
Prof. Dr. Ömer ANAYURT