Masonlar.org - Harici Forumu

 

Gönderen Konu: James Clerk Maxwell (1831-1879)  (Okunma sayısı 2039 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Temmuz 28, 2007, 01:23:48 öö
  • Uzman Uye
  • ****
  • İleti: 3120
  • Cinsiyet: Bay

Elektromanyetik dalgalar, radyo, televizyon gibi büyük buluşlara önemli imzalar atan büyük mucit ve etkilendikleri…

Maxwell için 19. yüzyılın en büyük fizikçisi denmektedir. Aslında onu tüm çağların sayılı bilim adamlarından biri saymak daha yerinde olur. Maxwell kısa süren yaşamında her biri onu unutulmaz yapan önemli buluşlar ortaya koydu. Radyo, radar, televizyon vb. icatlara yol açan elektromanyetik ve ışık alanlarındaki devrimsel atılımlarının yanı sıra, renk bileşimleri ile Satürn gezegeninin halkaları üzerindeki açıklamaları, gazların kinetik teorisi ile enerji korunum ilişkisi konularındaki katkıları� çalışmaları arasında başlıcalarıdır. Daha on dört yaşında iken, yetkin elips çizme yöntemine ilişkin matematiksel buluşu Edinburg Kraliyet Akademisi�nde görüşülerek ödüllendirilmişti.

 

Maxwell, Faraday�ın �elektromanyetik indüksiyonu� diye bilinen buluşunu ortaya koyduğu yıl dünyaya gelir. Bu ilginç rastlantının sonraki gelişmelerle nasıl bir anlam kazandığını göreceğiz. Seçkin bir ailenin olanakları içinde büyüyen çocuk, yaşamının ilk yıllarında bile kendine özgü ilgileri ve bağımsız düşünebilme yeteneğiyle dikkat çekmekteydi. Annesi kız kardeşine yazdığı bir mektupta iki yaşındaki oğlundan övgüyle söz eder : �Çok canlı, mutlu bir çocuk. �En çok kapı, kilit, anahtar, zil gibi şeyler merakını çekmekte. Ağzından hiç eksik olmayan sorusu, �Anne, nasıl bir şeydir bu, göster bana.� Bir başka merakı da, kırlarda dolaştığımızda suların akışını, derelerin çizdiği yolları izlemek!�

 

�Mutlu çocuk� yedi yaşında iken annesini yitirmenin mutsuzluğunu yaşar; ama öğrenme, araştırma tutkusuyla yeni ufuklara açılmaktan hiçbir zaman geri kalmaz. Son derece duyarlı ve aydın bir kişiliği olan babası, giydiği elbiseden oturduğu evine dek kullandığı hemen her şeyi kendi elleriyle yapan �garip� bir insandı. Öyle ki, oğlu seki,z yaşında okula başladığında, babasının özenle hazırladığı gösterişli giysi içinde bir süre okul arkadaşlarının alay konusu olmuştu. Maxwell�in yaşamı boyu süren çekingenlik ve dil tutukluğunda, belki de küçük yaşında başından geçen bu olayın etkisi olmuştur.

 

Maxwell�in başarısını üstün yetenek ve sezgi gücüne borçlu olduğu yadsınamaz; ama, bilimsel ilgilerinin gelişmesinde babasının payı büyüktür. Baba üyesi olduğu Edinburg Kraliyet Akademisi�nin toplantılarına oğluyla birlikte katılıyordu. Bu arada çocuk gene babasının sağladığı olanakla her fırsatta Edinburg Gözlemevi�ne uğrayarak gezegenlerin ve yıldızların devinimlerini izlemekteydi. Bu gözlemlerin ilerde Satürn gezegeninin halkaları üzerindeki ödüllendirilen matematiksel çalışmasına zemin hazırladığı söylenebilir.

 

Bilim tarihinde 19. yüzyılın ilk yarısı özellikle elektrik, manyetizma ve ışık konularındaki çalışmaların ön plana çıktığı bir dönemdir. Işığın dalgalar biçiminde ilerlediği görüşü yaygınlık kazanmış; ayrıca, kristal aracılığıyla istenen yönde kutuplaştırılabileceği deneysel olarak gösterilmişti. Ne var ki, elektrik, manyetizma ve ışık arasındaki bağıntı henüz yeterince bilinmediğinden bu olaylar bağımsız araştırma konuları olarak ele alınmaktaydı. Maxwell�in 1850�de bu olayların ilişkilerini belirlemesiyle fizikte bir bakıma Newton�unki çapında yeni bir devrimin temeli atılmış oldu.

 

Newton�un gravitasyon kuramı, evreni mekanik bir modele indirgeyerek açıklıyordu. Bu modelde, değişik büyüklükteki kütlesel nesnelerin, elektrik yükleri gibi, birbirini etkilediği temel varsayımdı. Faraday bir adım ileri giderek elektrik yüklerinin yalnız birbirlerini değil çevrelerini de etkilediği görüşüne ulaşır, �elektromanyetik güç alanı� dediği yeni bir kavram oluşturur. ona göre bu alan uzayda diğer fiziksel nesnelerden bağımsız, kendine özgü bir gerçeklikti. Değişen manyetik alanın bir iletkende elektrik ürettiğini saptayan Faraday, bu olayı �elektromanyetik indüksiyon� diye nitelemişti. Faraday�ın deneysel buluşlarıyla bir tür büyülenmiş olan Maxwell, daha ileri giderek, söz konusu etkinin yalnız iletkende değil, uzayda da oluştuğunu; üstelik, değişen elektrik alanın da manyetizma ürettiğini gösterir. 1873�te yayımlanan Elektrik ve Manyetizma Üzerine İnceleme adlı kitabında ortaya koyduğu denklemlerden, elektrik ve manyetik etkilerin, uzayda ışık hızıyla yol aldığı sonucu da çıkmaktaydı.

 

Işığın yapı ve niteliği bilim adamları için sürgit bir �bilmece� konusu olmuştu. Işık kimine göre dalgasal nitelikteydi, kimine göre parçacıklardan oluşmuştu. Maxwell ise ışığı uzayda dalgasal ilerleyen, hızlı titreşimli bir elektro-manyetik alan diye niteliyordu. Her biri değişik titreşim frekansıyla ilerleyen değişik renklerin oluşturduğu ışık, ona göre, elektromanyetik titreşimler skalasında yer alan olaylardan yalnızca biri olmalıydı. Işığın yanı sıra başka elektromanyetik radyasyon formlarının varlığı da araştırılmalıydı. Maxwell�in kuramsal olarak varsaydığı olaylar ölümünden az sonra deneysel olarak belirlenir. Hertz�in düşük frekanslı radyo dalgaları ile Röntgen�in yüksek frekanslı X-ışınları Maxwell�in öndeyisini doğrulayan bulgulardır. Şimdi bildiğimiz gibi, radyasyon spektrumundaki dalga sıralaması, bir uçta, radyo dalgalarından; öbür uçta, gama ışınlarına uzanan mikro-dalga, kızıl-altı, ışık, ultra-violet, X-ışınları gibi titreşim frekansı giderek yükselen formlar içermektedir.

 

Maxwell de Faraday gibi evreni dolduran son derece ince ve esnek bir ortamı varsayıyordu. Daha sonra vazgeçilen yerleşik görüşe göre elektromanyetik etkilerin dalgasal yayılımı ancak �esir� denen öyle bir ortamla olasıydı. Elektromanyetik dalgaları ilk sezinleyen Faraday olmuştur. Ancak ışığın tüm özelliklerini bu dalgalarla açıklayan matematiksel kuramı Maxwell�e borçluyuz. Maxwell�in bu amaçla formüle ettiği �vektör analizi� diye bilinen matematiksel teknik ile çok sayıda olayı kapsayan ve şimdi �Maxwell denklemleri� diye geçen dört denklem modern elektromanyetik kuramın temelini oluşturur. Bu denklemler, kuantum ve relativite teorileriyle dalga mekaniğini gerektirmeyen olgular için bugün de geçerliğini sürdürmektedir.

 

Başlangıçta, Maxwell�in getirdiği kuramsal açıklamalara karşı çıkıldığını biliyoruz. Bir kez, denklemlerine dayalı öndeyileri olgusal olarak henüz yoklanıp doğrulanmamıştı. Sonra kuramı, ışığa özgü yansıma ve kırılma olaylarını açıklamada yetersiz görülüyordu. Ne var ki, bu yetersizlikler çok geçmeden aşılır, elektromanyetik kuram açıklama gücü ve doğrulanan öndeyileriyle yerleşik bir teori, bir �paradigma� konumu kazanır.

 

Maxwell�in başarısı ne denli vurgulansa yeridir. Temelde kuramsal olan çalışması daha sonra yol açtığı uygulamalı gelişmelerle göz kamaştırıcı bir önem kazanır. Maxwell bilim tarihinde sayılı devler arasında yer almışsa, bunu çıkar gözetmeyen katıksız entellektüel çabasıyla gerçekleştirmiştir.

 

Faraday içine doğduğu olumsuzlukları, öğrenme merakının sağladığı direnç ve uğraşla aşarak bilimin öncüleri arasına katılmıştı. Maxwell ise içine doğduğu varlığın çekici rehavetine düşmeksizin, bilimin uzun ve yoğun uğraş gerektiren çetin yolunda kendini yüceltti.

 

* Kaynak:  “Bilimin Öncüleri” Tübitak Yayınları



 

Benzer Konular

  Konu / Başlatan Yanıt Son Gönderilen:
1 Yanıt
2411 Gösterim
Son Gönderilen: Nisan 27, 2008, 06:36:01 ös
Gönderen: Santander
0 Yanıt
2017 Gösterim
Son Gönderilen: Mayıs 18, 2008, 04:53:40 ös
Gönderen: Isis
0 Yanıt
3625 Gösterim
Son Gönderilen: Mayıs 17, 2010, 12:43:32 ös
Gönderen: Anatolic
0 Yanıt
1982 Gösterim
Son Gönderilen: Şubat 18, 2011, 09:54:12 öö
Gönderen: ozkann
0 Yanıt
1844 Gösterim
Son Gönderilen: Mart 05, 2011, 08:07:42 öö
Gönderen: ozkann
0 Yanıt
1931 Gösterim
Son Gönderilen: Mart 09, 2011, 09:18:31 öö
Gönderen: ozkann
0 Yanıt
1761 Gösterim
Son Gönderilen: Mart 10, 2011, 08:48:03 öö
Gönderen: ozkann
0 Yanıt
1494 Gösterim
Son Gönderilen: Haziran 18, 2014, 02:03:40 öö
Gönderen: Dor
James Brown - It's a Man's World

Başlatan cagritarlaci Muzik

0 Yanıt
1307 Gösterim
Son Gönderilen: Ekim 06, 2014, 12:37:41 öö
Gönderen: cagritarlaci
James Blunt - 'So Far Gone'

Başlatan cagritarlaci Muzik

0 Yanıt
1107 Gösterim
Son Gönderilen: Ekim 06, 2014, 01:03:19 öö
Gönderen: cagritarlaci