Bilimsel mitler -3

[Waldow]

MİT 3: Önce teoriler, daha sonra kanunlar oluşur.

Teoriler yeni kanıtlarla yeterince desteklendiğinde yasalara dönüşür şeklinde çok yaygın yanlış bir anlayış bulunmaktadır. (Abd-El-Khalick ve ark., 2001; Lederman, 1998; McComas, 1998). Bu yanlış anlayışa göre, bilimsel teoriler yeterli kanıt ile ispatlanırsa kanun olurlar ve dolayısıyla kanunlar teorilerden daha yüksek bir statüye sahiptirler (Lederman, 1998). Bu tür yanılgıya sahip bireyler kanunları ‘ispatlanmış’ bilgi olarak gördüklerinden bütün bilimsel bilgilerin değişebilirliğine de inanmazlar (McComas, 1998).

Kanun ve teoriler farklı bilimsel bilgileri temsil ederler ve aralarında hiyerarşik bir sıra yoktur (McComas, 1998; Ryan & Aikenhead, 1992). Teoriler doğal gerçekleşen olaylar hakkında yapılan açıklamalardır. Bunlar güçlü delillerle desteklenmiş tutarlı açıklamalardır ve kanunlar kadar önemlidirler (Abd-El Khalick ve ark., 2001). Bilimsel iddiaların değerlendirmeleri farklı seviyedeki bilgi iddiaları için farklı yaklaşımlar ile yapılır. Örneğin bir gerçeklik iddiasını değerlendirmede genelde gözlem kullanılırken bir hipotezin değerlendirilmesinde deney kullanılır. Teorilerin değerlendirilmesi ise ne kadar iyi açıklama ve ilişkilendirme yaptıklarına göre yapılır.


Teoriler doğal olarak açık uçludur ve her zaman çözülmesi gerekli olan problemleri vardır. Bu durum bir zaafiyet değil aksine bir güçlülük ifadesidir.

Kanunlar ise belli şartlar altında doğada bir olayın nasıl gerçekleştiğini tarif ederler (NSTA, 2000; Ryan & Aikenhead, 1992). Teoriler gibi kanunlar da değişime açıktır. Kısaca kanunlar tanımlayıcı, teoriler açıklayıcıdır.


Kaynakça

McComas, W. F. (1998). The principal elements of the nature of science:Dispelling the myths. The Nature of Science in Science Education. Kluwer Academic Publishers. Printed in Netherlands.