"Neden" ve "Nasıl" Soruları: Masonluk hangisini sorar?

[propulsion]

Dün dinleyici olarak katıldığım bir fizik konferansının bir yerinde geçen iki soru kelimesinin kullanımı ile bağlantılı olarak bu başlığı açmak istiyorum.

Bu kelimeler "Neden" ve "Nasıl" soru kelimeleri. 

Bu iki kelime sözlüklerde aşağıda verildiği gibi tanımlanmaktadır.

Neden : “Ne” ve “Eden” kelimelerinin birleşiminden meydana gelen “Neden” sorusunu bir olayı meydana getiren etkeni aramaya yöneliktir biçiminde tanımlayabiliriz.

Nasıl : “Ne” ve “”Asıl” kelimelerinin birleşiminden meydana gelen “Nasıl” sorusunu ise bir işin ne biçimde, hangi yolla olduğunu belirtmek içindir biçimde tanımlayabiliriz.

Siz değerli forum üyelerininin değerli katkısını istediğim sorum "Acaba Masonluk bu sorulardan hangisi sorar?".
 

[asimov]

Bı sorularla ben de çok karşilaşıyorum. Bilim bir şeyin "nasıl" lduğunun yanıtını vermeye çalışırken  "neden" sorusunun yanıtını araştırma yöntemleri nedeniyle veremeyebilir.

Fizikte standart modeli tanımlayabilir, modelinizin işleyişini ve işlevini anlatabilirsiniz. Ama neden standart model var derseniz bunun yanıtı ancak bir yorum olacaktır. İşte bu sorular, bilim aynı konuları ele alan ama farklı yanıtlar veren felsefenin konusudur veya felsefede anlam bulur diyelim.

Neden evren var?
İnsanın var olma amacı nedir?
Neden bütün gök cisimleri dönüyor?
Dünye neden var?
Neden düşünce var?


Soruları istediğiniz kadar çoğaltabilirsiniz.

Bilim bu sorulara hangi araştırma yöntemleri ile yanıt verecektir?


Syın propulsiyon bir bilm adamı dolayısıyla bu konuda bilimin tutumunu biliyor elbet.

Onun sorusu masonlukta "neden" ve "nasıl" soruların hangisi vardır diye soruyor.

Masonluk çalışmalarında akıl ve bilimi esasa alır ve bunlardan elde ettiği sonuçları bilgelik ile yorumlar.
Bu aslında  bilimden yararlanmak ve birazda felsefe yapmaktır.

Dolayısyla masonluk her iki soruyu da sorar. Ama "neden" sorusuna verilecek yanıt biraz öznel aynı zamanda masonun üyesi olduğu obediyansın tutumuna bağlı olacaktır.

[propulsion]

Yaklaşık 20 gün önce açtığım ve pek fazla ilgi görmeyen bu başlıkla ilgili bir kaç ekleme yapmak isterim.

Öncelikle Sayın asimov'un yanıtı için teşekkür etmem gerekir. Eklemek istediklerim biraz da kendisinin eklediklerinin devamı niteliğinde olacaktır.

Akıl ve bilim "Nasıl" sorusu için "Sebeb-Sonuç" ilişkllerini kullanarak yanıtlar arar. Örnek olarak insanlar akıl yardımıyla kütleçekiminin nasıl oluştuğunu  çözmüşlerdir. Yani çevresinde meydana gelen olayların nasıl olduğunu açıklamak için akıl ve bilimi kullanmışlardır.

Sezgiler ve bilgelik (hikmet) yardımıyla ise "Neden" sorusunun cevabı aranır. Yani hayata dair temel soruların cevaplandırmasında sezgiler kullanılır demek yanlış olmaz.

"Nasıl" sorusunun cevabınının yanı sıra "Neden" sorusunun da cevabı bilinmek isteniyorsa isteniyorsa Sayın asimov'un da bahsettiği gibi her ikisi de sorulmalıdır. Çünkü hakikatın bulunması için: "Nasıl" sorunun cevabı tek başına değil, "Nedensellik" de içermesi gerekir.

Devamında bir soru geliyor: "Acaba Yöntem Nedir?"

Kaynakça:
Murat Özgen Ayfer, "Masonluk Nedir ve Nasıldır?", sayfa:355-358, Pentagram Yayıncılık.
M. Remzi Şanver, "Masonluk: Işığı Arayanların Öyküsü", sayfa: 35-44, Anka-Ha Yayınları.

[propulsion]

Pek fazla ilgi çekmeyen fakat çok önemli olduğunu düşündüğüm bu başlıkla ilgili olarak birkaç ekleme daha yapmak istiyorum.

Kendini bildiği ilk günden bu yana insanoğlu nereden geldiğini, ne olduğunu ve nereye gideceğini düşünmüş ve sorgulamıştır.

İnsanlara verilmiş en büyük ve en önemli özellikler “akıl” ve “sezgileridir (hikmetleridir)”. İnsanlar akıl ve sezgilerini (hikmetlerini) kullanarak sorduğu “nasıl” ve “neden” sorularıyla hakikat arayış çalışmalarında kardeşlik sevgisinin tüm dünyaya yayılmasını sağlamanın yanı sıra iyiyi, doğruyu bulmak için de gayret gösterebilirler.

Buradan hareketle Masonluğun hedefini ortaya koyarsak, kaynaklarda da belirtildiği gibi, tüm insanlık için bir ülkü mabedi yapmak amacıyla daha fazla gayret göstermek olduğunu söyleyebiliriz. Bu hedef ancak tüm insanların daha iyiye ve mükemmele ulaşmaları ile sağlanabilecek bir hedeftir.


Bu noktada ezoterizm (veya ezoterik öğreti) konusunu da değinmenin gerekli olduğunu düşünüyorum. Çünkü ezoterizm görünenin arkasındaki gerçeklerin yalnızca gerekli idrak, bilgi, akıl ve sezgiye sahip olanlara açıklanabileceği ilkesine dayalı bir öğreti sistemi olarak tanımlanabilir.

Bu forumda da çok kez işlendiği gibi bu kişiler belli eğitimlerden geçmiş ve bilgileri almaya hak kazanmış kişilerdir. Az evvel söylediğim gibi görünenin arkasındaki gerçeklerin arayışında (hikmet veya sezgiler yardımıyla) simgeler, simgecilik, alegoriler ve özdeyişler kullanılmaktadır

[asimov]

Nasıl sorusuna bilimsel yanıtlar vermek olasıdır. Ancak aynı şeyi neden sorusu için söyleyemeyebiliriz.

Sayın propulsion'un söylediği "hakikat" kavramı aslında bilgelik yoludur. Ancak kendisine katılmadığım nokta buna akıl dışında sezgisel yolla varılabileceğidir. Bu biraz tartışmalı bir konu. Sezgisel bilginin kaynağı nedir?

Bilgiyi hissediyor muyuz yoksa Yunan filozofları gibi Tanrısal bir vahiy gibi mi alıyoruz.

Bir fizikçi olarak sezgisel bilgi ile evrenin, Tanrı'nın vb konularda bir sonuca ulaşmayı olası görüyor mu merak ediyorum.

Ezoterizmde sezgisel bilginin nasıl sorusuna yanıt verdiğini düşündüğünü anlıyorum yazdıklarından ancak bu masonluğun geneline ait bir benimseyiş değildir.

[propulsion]

Sayın asimov’a katkısından ötürü çok teşekkür ediyorum. Bu değerli katkısıyla bir hususu açıklama fırsatı vermiş oldu.

Bir çok kaynakta sezgi veya hikmet bilginin kendiliğinden edinilmesi olarak tanımlanabilmektedir. Devamında hissetme ve net bir biçimde belli olmayanın farkına varmak anlamında da kullanılmaktadır. Sayın asimov’un da katkısında söylediği gibi teist dinlerde bu konu vahiy ile de özdeşleşmektedir.

Sezgiler metafizik öğretilerde hakikatin anlaşılıp öğrenilebilmesi bakımından tek geçerli yol olarak alınır ve sezgiler metafizikte gerçeklere birdenbire erme biçiminde anlaşılmaktadır.

Ben ise, tıpkı diyalektik yöntemde olduğu gibi, sezgilerin deneyim ve düşünmenin belli bir birikimi sonunda oluştuklarını ve  bir "bilme olgusu" olduklarını düşünüyorum.

[ADAM]

Bu başlığın yeterince ilgi görmemiş olması üzücü...

Sayın propulsion ortaya çok önemli bir konu atmıştı. Bir tek Sayın asimov'un ilgi gösterdiğini gördük.

Ben baştan beri izledim ve bekledim.

Şimdi bile yazmanın zamanı değil kendimce. Çünkü başka katılımcıların yazabileceklerini onlara bırakmak istiyorum.

Üstelik sorular da bir de noksan var. Bari onu da belirteyim: Bir ne "niçin" (Ne için) diye sormak olanaklı.

Masonluk madem bilimsel yöntemi izler; hepsini sorar. Bu işin içinde hem diyalektik tarz var hem deterministik yaklaşım.

Ancak Masonluğun bir kanadı metafizik tarzı yeğler; onu da göz ardı etmeyelim. İşte o zaman, bilimselliğin ardından gelen bilgelik (hikmet) konusunda tutum farklılaşır. Kimileri dogmaya karşı olduğunu söylese de birtakım dogmalardan kendini sıyıramaz, kimileri hepsini yerle bir eder. Kimileri dogmalara karşı çıkmayı daha Masonluğa girişte gerekli görür, kimileriyse bireyi biraz daha özgür bırakır ve ondan dogmalarını yokop atmasını çok daha ileari bir derecede bekler.

Herkes bu sorularla hakikatleri ve gerçekleri (bunlar birbiinden farklı: verite ve realite) araştırmayı öngörür ama Ziya Paşa'nın dediği gibi, "Maksud aynı ama rivayet muhtelif". 


   

[davut]

Akla ve bilimi inanan her  insan neden ve nasıl sorularını sorar,

Kısaca bu soruların temeline sorgulama diyebiliriz,

Doğmatik inançlara sahip kişilerde sorgudan ziyade akıl süzgecinden geçirmeden kabullenme vardır.

Doğmatik inanca sahip çoğu insanın sorğudan ziyade kalıbı '' Allah' ın Hikmetinden sual olmaz '' kalıbıdır.

Elbette akla ve bilime inanan masonların her şeyi sorgulaması gerektiğine inanıyorum,


Saygılarımla,

[propulsion]

Forumumuzun değerli üyesi Sayın ADAM’ın katkısından dolayı teşekkür ederim. Kendisi bu katkısıyla başlığın biraz daha açılmasını ve genişlemesini sağlamıştır.

Sayın ADAM'ın paylaşımında yazan “niçin” sorusu…Bu konuda birkaç şey yazmaya çalışacağım.

“niçin” yani “ne için” sorusu bir eylemin veya oluşun hangi amaçla başka bir deyişle hangi niyetle yapıldığını araştıran/soran bir sorudur.

Özetle “ne için” sorusu, bir eylemi veya oluşu meydana getiren etmenler veya sebepleri yani eylemin oluşundan öncesini araştıran ve daha önce açıkladımız “neden” sorusundan farklı olarak, olayın amacını yani sonrasını araştırır diyebiliriz.

Bu durumda “neden” sorusunun cevabı için bir eylemin bir olgunun öncesinin (sebebinin) olması gerekir demek yanlış olmaz.

Aynı şekilde “niçin” sorusunda amaç sorgulanıyorsa o eylemin veya oluşun yapılma veya olma anından sonrasının olması gereklidir denebilir.

O halde kronolojik sıralamada, bir eylem veya oluş için, neden sorusunun cevabı niçin sorusunun cevabından önce yer alır demek hiçte yanlış olmaz.

[ADAM]

Şu halde herhangi bir olay ya da olgunun bilimsel yöntemle incelenişinde sorulacak sorulan, sırasıyla, neden, nasıl ve niçin olmaktadır.

Bu kadarı yeter mi? Bu soruların yanıtları alınacak olursa, bu yanıtlar bilimsel bakımdan yeterli bir güvenilirlik düzeyini sağlıyorsa, artık o konuda bir bilimsel yasayı kurmuş, en azından kuramı oluşturmuş sayabilir miyiz kendimizi?

Ben bilim adamı değilim. Ondan ötürü bu soruya yanıt veremiyorum.