Thomas Jefferson ve Atatürk 'ün siyasi düşünce benzerlikleri

[tcorbaci]

Uzunca bir zamandır bu paralelliği farkındaydım.

Bu iki önemli şahsiyetin  fikirsel yakınlığını araştırdığımda bu konunun daha önce başkaları tarafından da araştırılmış olduğunu gördüm.

Konu ile yazılmış bir kitaba da rastladım.Kitabın "Giriş" kısmından bir bölüm aşağıdadır...



          İlk bakışta Thomas Jefferson ve Kemal Atatürk olağandışı meslektaşlar gibi görünüyorlar.
18.yy Kuzey Amerika felsefecisi ve Birleşik Devletlerin kurucularından Jefferson ; ve 20.yy Osmanlı İmparatorluğunun askeri ve modern Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Atatürk: Birbirlerinden tarih,kültür ve mizaçları bakımından ayrışıyor gibi görünüyorlar fakat daha yakından incelendiğinde ,bu iki tarihi siyasi figürün yetiştirilişleri,ilgi alanları ve ideallerinde çarpıcı benzerlikler ortaya çkıyor.
Devasa fakat çürümekte olan imparatorluklarda büyümelerinden ,ulusal bağımsızlık hareketlerine önderlik etmelerine,paykaştıkları temsili demokrasi,ekonomik eşitlik ve ilerleme ,dini özgürlük ve serbestlik ideallerinden kırsala olan tutkularına,Jefferson(Amerikan Kültürünün sembolü) ve Kemal Atatürk (modern Türkiye'nin kahramanı) kültürel ve tarihi coğrafyaların ötesinde dikkate değer bir akranlık sergiliyor....

         Bu iki liderin arasında bir çok özgül farklar bulunsa da yaşadıkları çevre ve dönemlerin tezatlığı göz önüne alındığında , yine de aradaki benzerliklerin derecesi,dünya üzerinde nerede ve ne zaman bulunursa bulunsun ,insanlığın ortaklığına inanan herkes için cesaret verici.

        Thomas Jefferson ,büyük İngiliz İmparatorluğunun sadık bir tebaası olarak yetiştirilmişti;Kemal Atatürk de büyük Osmanlı İmparatorluğunun sadık bir tebaası olarak büyüdü.ikisi de bu görkemli imparatorluk oluşumlarını yıkacak olan devrimlere önderlik etti ve her ikisi de onların yerine yeni, esaslı birer cumhuriyet yarattı.İkisi de vatanseverce ,ulusal geçmişlerinin "en iyi" taraflarını ortaya çkarmaya çalıştı:Jefferson bireysel haklar ve katılımcı demokrasiyi savunan Eski İngiliz Anayasası'ndan  Atatürk ise Türk halkının onurundan ve yazgısından feyzaldı.İkisi de eski rejimin yozlaşmış ve çürümüş durumunu nefretle küçümsüyordu: Bu  Jefferson için zengin ve baskıcı İngiliz Parlamentosu ve Kraliyeti, Atatürk içinse zayıf ve beceriksiz Sultanlık ve Halifelikti.


"Atatürk ve Jefferson Siyasi Felsefeleri , Garrett Ward Sheldon , Nokta kitap, 2005,İstanbul"