Aydın Kişi ve Mason... 13

[ADAM]

Yazarımız şöyle bir başlıkla devam ediyor çalışmasına:

AYDININ TOPLUM İÇİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ

Aydın sınıfı ile halkın anlayış ve hedefi arasında doğal bir uygunluk olması lazımdır. Yani aydın sınıfın halka telkin edeceği düşünceler, halkın ruh ve vicdanından alınmış olmalıdır.  ….. (M. Kemal Atatürk–20.03.1923, Konya Gençleriyle Konuşma)

Aydının toplum içerisindeki yeri ve rolü, tarihi dönemler arasında farklılık göstermekle birlikte “aydın” için ortak birtakım nitelikler saptamak mümkündür.

Aydınlık bilincine ermiş, okuyan, araştıran, kafa yoran, günün olaylarına ve geçmişe geniş bir perspektifle bakabilen, gelecek için ve yeni insani değerler üreten ve doğrularını hayata geçirebilme sorumluluğu taşıyan bir kimlik “aydın” kavramı için ortak bir payda oluşturabilir.

Aydın olmak için salt zihinsel etkinlik göstermek, bir diploma ve kariyer sahibi olmak elbette yeterli değildir. Sorun iyiyi kötüden, doğruyu eğriden ayırt edebilme ve bunu hayatın her alanında sürdürme titizliği ve sorumluluğu gösterme sorunudur.

Toplumsal yapı ile ilişkisine bakıldığında aydın, her şeyden önce diğer bireyler gibi, toplumsal nitelik kazanmış bir aktördür. Fakat aydının diğer insanlar gibi, toplum tarafından kendine verilen bazı rolleri, yerine getirmekle birlikte bir de aydın olmanın getirdiği bir işlevi vardır. Bu sorumluluk, sadece içinde bulunduğu topluma karşı değil de tüm insanlığa karşı olan sorumluluğudur. Yalnız ailesinden, kabilesinden, ait olduğu topluluklardan, üye olduğu kulüplerden, mensubu bulunduğu cemaatlerden, içinde doğduğu ülkeden sorumlu olan aydın değildir. Aydın, tüm insanlardan sorumlu, algılayabilip anlayabildiği sınırlar içinde evrendeki yaşamdan sorumlu biridir. Yaşam bir bakıma sanki ona emanet edilmiştir.

Bu durum ona, ideoloji ve kararlılıkla mücadele ederek topluma çağdaş ve bilimsel dünya görüşünü benimsetmeye çalışmak gibi mesleki rolleri aşan evrensel bir rol de yüklemektedir.

Aydınlar belli bir toplumsal sınıftan bağımsız olarak ele alınamazlar. Ancak, aydını ille de bir kampın insanı olarak da düşünmemek gerekir. Renan’ın deyişiyle, “Aydın kişi ne kendi diline aittir ne de uyruğuna. O, özgür ve etik sahibi olduğu için yalnız kendine aittir.”

Kapsamlı bir açılım getirmek gerekirse aydın, düşünce ve bilgi üreten, bilimsel dünya görüşünü benimsemiş ve özümsemiş, uzmanlık alanı dışındaki konularda da düşünce ve bilgi üretebilen, toplum, insan, doğa, evren gibi konulardaki sorunlarla ilgili, somut tahliller yapıp çözüm önerileri getirebilen, toplumun ve doğanın gelişim yasalarını keşfedip, dünyayı değiştirmeye çalışan insandır.

Sonuç olarak aydının en önemli işlevlerinden bazıları şöyle sıralanabilir; “Kültür değişimine öncülük etmek; değişeni daha popüler ve yaygın hale getirmek; yeni bir zevkin ve üslubun öncülüğünü sürdürmek; halkın politik, sosyal tercihlerini etkilemek”




Bundan sonra yazar, aydının niteliklerini irdelemeye girişiyor. Onu da izleyecek bölümde göreceğiz.