Doğruluk Üzerine

[propulsion]

Gerçek, Gerçeklik, Gerçeğin Araştırılması ve Masonluk konusu üzerine yaptığım paylaşımdan (http://masonlar.org/masonlar_forum/index.php?topic=17940.0) sonra bu paylaşımımda ise doğru ve doğruluk kavramları konusunda bir paylaşım yapmak istiyorum.

Her zaman olduğu öncelikle tanımları vermek isterim. Doğru sözcüğü Sayın ADAM tarafından forumumuza kazandırılmış olan Mason Sözlüğünde

Doğru: “Adalete uygun olan”, “Eğriliği ve kırık noktası olmayan”, “Nesnel gerçekliğe uygun olan”

şeklinde tanımlanmaktadır.


TDK sözlüğünde ise; “Gerçek, yalan olmayan”, “Akla, mantığa, gerçeğe veya kurala uygun”, “Hakikat”, “Yanlışsız, eksiksiz bir biçimde” olarak tanımlanmaktadır.

Linkini yukarıda verdiğim gerçek kavramı ile ilgili yaptığım paylaşımımda ise yukarıda verdiğim sözlük tanımlarına benzer biçimde “nesnel gerçekliğe uygun biçimde insan zihninde oluşturulan kavramlar" şeklinde bir tanım vermiştim.

Doğruluk kavramı için ise forumumuzdaki Mason Sözlüğünde “Asıl ve doğru olanı benimseme, söyleme, gösterme ve uygulama” seklinde bir tanım verilmektedir. Devamında ise “Doğruluk, iyiliklerin ve güzelliklerin temelinde yer alan, onları bütünleyen bir erdemdir. Uygar toplumlarda benimsenen iyi ahlâkın temellerinden biridir” biçiminde bir tanım yapılmaktadır.

TDK sözlüğünde doğruluk kavramı için “Doğru ve dürüst olma durumu, doğru olana yakışır davranış, dürüstlük, adalet” biçiminde bir tanımlama mevcuttur.

Felsefi olarak doğruluk tanımı “Düşüncenin gerçekle uyuşması, yargı ve önermelerin gerçeğe uygun olması” şeklinde yapılabilirken doğruluk kavramı için epistemolojik ve ontolojik olarak iki farklı inceleme biçimi vardır.

Epistemolojik olarak doğruluk, bilgiye ait etkinliğin temel bir kavramıdır. Bilgi ve bilgi olmayanı ayırt etmek için kullanılabilir. Başka bir deyişle doğruluk doğrulanabilen bilginin teorik ifadesidir. Bu noktada doğruluğu bildirilmiş nesne kadar; o nesnenin doğruluğunu ifade eden özne de önemlidir.

Ontolojik olarak ise doğruluk kavramı doğruluğu varlığın özüyle özdeş olarak kabul ederek dikkate alır. Yani başka bir deyişle, doğruluk özne-nesne ilişkisi içinde değil de varlığın özüne ait olma/varlığın özüyle ilgili olma ile bağlantılıdır. 

[Hacamat]

Bir yerde okumuştum.
"Üç kişinin yanlış bildiğini sen doğrusunu bilsen de yanlış sen olursun."

[38]

Ben doğruyu felsefe yönünden açıklayarak tartışmaya dahil olmayı uygun buluyorum.

Doğru bilgi felsefede doğru bilginin imkanı ve ve imkansızlığı olarak ikiye bölünmüştür. Çağın filozofları şu şekilde öğretilerini paylaşmışlardır;

Rasyonalizm(Akılcılık)

Soktrates'e göre doğru bilgi doğştan insanın beyninde vardır, önemli olan bu bu doğru bilgiyi açığa çıkarmaktır. Öğretmenlerinde yaptığı zaten bilinen bilgiyi hatırlatmaktan başka bir şey değildir
Platona'a göre dünya sürekli değiştiği ve geliştiği için insana doğru bilgiyi veremez. Birde idealar dünyası vardır ki bu dünya ezeli ve ebdi dünyadır; sadece bu dünyadan öğrendiğimiz bilgiler doğru olarak kabul edilir.
Aristo ise hocası Platon'un üzerinde yaşadığımız dünya da doğru bilginin kabul eder ve doğru bilgiyi tümdengelim ile elde edilebileceğini savunur.
Hegel'e göre aklın yasaları ile varlığın yasaları aynıdır. Akla uygun olan gerçek, gerçek olan da akla uygundur. Hegel doğru bilginin imkan olduğunu maneviyat ile savunmuştur. Tez-anti tez-sentez ile doğru bilgiye ulaşılacağına inanmıştır

Empirizm (Deneycilik)

Doğuştan akılda bilginin bulunamayacağını, daha sonradan deneyler ile doğru bilgiye ulaşılabileceğini savunan öğretidir.
John Locke' a göre insan doğduğunda zihni boştur ve boş bir levhaya benzer. Bu yüzden de bir bilgi bulunmamaktadır. İç ve dış deneyler ile insan doğru bilgiye ulaşır.
Dış Deneyle Nesnelerin uzamı, şekli, devinimi gibi nitelikleri duyumlanır. Bu nitelikler insanın zihinsel işlevlerinden bağımsız olarak var olan şeylerdir.
İç Deneyle Nesnelerin rengi, sesi, kokusu gibi nitelikler algılanır.Bunlar kaynağı dış dünyada bulunan ancak zihinde oluşan algılama, düşünme, hatırlama gibi işlemlerdir.
Hume ise doğru bilginin dış deneylerden geldiğini savunur. Yani dış dünyada olan biteni 5 duyu ile tanımlayabilir, nedensellik ilkesi ile öğrenebiliriz

Kritisizm (Eleştiricilik)

Deneycilik öğretisine ek olarak elde edilen bilgilerin harmanlanarak doğru kabul edilmesini savunan öğretidir.

Kant'a göre bilgi deney ile açığa çıkarılır, zihinde bulunan zihin formları sayesinde düzene sokularak doğru bilgiye dönüşür

Pozitivizm (Olguculuk)

Doğru bilgiye yalnızca olguların üzerinde durarak ulaşabileceğine inanılan öğretidir.
Auguste Comte' göre doğaüstü gerçekler ile bilginin doğrulanamayacağını, yalnızda olgular ile açıklanarak ulaşılabileceğini savunur. Bunu gerçekleştirebilmenin yolu ise deney ve gözlemden geçmektedir

Pragmatizm (Faydacılık)

Yapılan bir fiilin sonuçları ve ondan elde edilen faydaları değerlendiren bir öğretidir.
William James' e göre bir bilgi insanın amacına faydalı olursa doğrudur. Yararlı olan bir düşünceyi doğru olarak kabul eder.
John Dewey' e göre düşünçeler, fiiller sonunda yararlı ve insanı mutlu ediyor ise doğrudur. Hiçbir işe yaramayan bir fiil doğruda değildir der.

Entüisyonizm (Sezgicilik)

Sezgilere önem vermektedir.

Bergson’a göre gerçeğe akıl ya da duygular ile ulaşılamaz. İçimize doğan sezgiler ile doğru bilgiye ulaşılabileceğini savunmuştur.

Önce arkadaşlar ilgi buyururlarsa doğru bilgi imkanlıdır konusu üzerine paylaşımlarda bulunalım isterim. Bu öğretiler üzerinden tartışma açarsak adım adım Sayın Propulsion'un konusu üzerinde gidebiliriz düşüncesindeyim

Saygılar