TAŞ İLE BAĞLANTILI İNANÇLAR - 7

[ADAM]

Bu başlık altındaki dizi yazılarımın bundan bir öncekinde,  Masonluktan söz etmeye başlamıştım. Kısa kesmek zorunda kaldım. Şimdi devam edeceğim ama zihinlere bir soru takılabilir: «Taş ile bağlantılı inançları anlatırken işin içine Masonluğu karıştırmanın bir anlamı var mı?ۚ»

Bu yazıyı bir başka yerde yazsam olmayabilirdi. Ancak bu forumunun önceliği Masonluk üzerine. Dolayısıyla keşke yazdığım her konuyu ucundan bucağından Masonluğa bağlayabilsem.




Masonların çalışmalarının “loca” olarak anılan birimlerde yapıldığını biliyoruz.

Localarda taşın kullanıldığı başka simgesel betimlemelere kısa bir göz atacak olursak, neredeyse her şeyin taş ile özdeşleştiğini görülür. Şöyle örnekler verebilirim:

•   Masonun kendisinin bir hamtaş olarak netelendirilişi;

•   Her locada aşağı yukarı bir küp şeklinde bir hamtaş, bir de yontulmuş taş bulunması ve bunların birer simge olarak değerlendirilmesi; (Bazı mason kuruluşlarında tam tüp biçiminde bir taş değil de, bir küp ile bir piramidin birleşiminden oluşan bir taş kullanılıyor.)

•   Masonluktaki inisyasyon (tekris) öncesinde adaya, aranıp bulunması ve üzerinde çalışılması gereken bir taştan söz edilmesi ya da böyle bir sezdirmede bulunulması;

•   Bir locanın çalışmalarını yaptığı yerin de tapınak olarak anılıp öyle nitelenmesi; Türkiye’deki Masonlukta bu açıdan “tapınak” sözcüğünün kullanımından özenle kaçınılıp, bunun yerine “mabet” sözcüğü kullanılıyor ama bu bir şey değiyştirmez.)

•   Loca çalışmalarının yapıldığı o yerde mutlaka “taş” ile bağlantılı ve her birine ayrı bir simgesel açılımın yüklendiği çeşitli öğelerin yer alışı;

•   Bunların arasında belki de en önemli öğenin “sunak taşı”nın karşılığı olan bir platform, kürsü ya da masa bulunduruluşu;

•   Masonlukta birer simgesel öğe olarak kullanılmakta olan birçok âlet ve avadanlığın (Çekiç, keski, gönye, pergel, cetvel, manivela ya da levye, düzeç, şakûl, mala vb.) hep aslında bir taş işlemekte ya da işlenen taşlar ile duvar örmekte kullanılan nesneler oluşu.

Mason localarında, aslında taştan yapılmış olması gerekirken bir platform ya da kürsü biçiminde kullanılan sunak, özellikle dikkate değer. Her nerede olursa olsun, günümüzün Masonluğunda toplantıların yapıldığı ve öğretinin bir ritüel uyarınca işlendiği mabetlerde, buradaki simgelerden söz edilirken, “sunak” konusuna pek değinilmemektedir. Belki ilerleyen zaman içinde bu simge dinamizmini yitirmiş gibi görünse de onu kendi içinde saklamakta, belki yüzlerce yıl sonra birilerinin onu yine keşfetmesi ve asıl yaşamına döndürmesini beklemektedir.





Taş ile bağlantılı inançlar başlığı altında anlatacaklarım aslında burada son bulmuyor. Bundan sonra çeşitli kültürlerde taşın yerine ve taşa verilmiş öneme değinmek istiyorum ama bunun için farklı bir yöntem uygulayıp, tarihteki birtakım kültürleri ayrı ayrı ele almak niyetindeyim.