Tekris Kavramları – 5 (Tekrisin uygulaması)

[ADAM]

Tekris, isim halinde bir sözcük olduğu için, bunun yükleminde “etmek” ve “olmak” yardımcı fiillerinin kullanımı gerekir.

Tekris etmek, önceki bölümde belirtmiş olduğum çalışmayı yaptırmaktır. Tekris olmak ise bu çalışmayı yapmaktır.

Çalışmayı yaptıran ya da yönetene “tekris eden”, çalışmayı yapana ise “tekris olan” denmektedir.

Bu deyişlerin ne denli doğru olduğu kuşkuludur. Şöyle ki;

Tekris bir süreçtir. Bunu ne bir kişi yapar ne de bir kişi tekris olur. Bir tekris düzenlenmiştir; bu işin ritüelini yürütenler vardır. Üstelik onlar bu süreçten geçen kişiye bir şey yapmaz; tekris olduğu söylenen kişi bu süreci ritüeli uygulayarak yürütenlerle paylaşır. Burada “birliktelik” (beraberlik) söz konusudur.

Buna karşılık, bir masonun şöyle bir sözgelimi kullandığı söz konusu olabilmektedir: «Ben falanca tarihte filanca yerde tekris oldum.»

Demek istediği, Masonluğa o tarihte ve o yerde girmiş olduğudur.

«Beni bilmem kim tekris etti.»

Bunun anlamı, o bilmem kim dediği kişinin o törende locanın üstad-ı muhteremi olduğudur.

Tersine «Ben şu kadar kardeşi tekris ettim.»

Bu kişi de bir zamanlar üstad-ı muhteremlik yapmış. Görevi sırasında kendi locasında kaç kişinin Masonluğa girdiğinden söz ediyor. Bu yanılgılı bir deyiş. Çünkü bu işi tek başına yapmış gibi bir eda takınıyor. Bunu o sıradaki görevi nedeniyle kendisine tanınmış olan yetkiye dayanarak yaptığını unutup, olayı kişileştiriyor.

Nitekim «Beni o tekris etti.» diyen mason da aynı etki altında.

Doğrusu nasıl olmalı?

Doğrusunu bilemem ama daya iyisinin şöyle olacağını söyleyebilirim: «Biz locadaki görev dönemimizde şu kadar kardeşi tekris ettik.»

Beriki de şöyle dese: «Beni şu locada tekris ettiler.»

Biliyorsunuz, “tekris olma” yerine “aydınlanma” terimi de kullanılıyor. Bunu belki kabul edebiliriz. Fakat “tekris etme” yerine “aydınlatma” kullanılamaz.

«Ben falanca locada aydınlandım.» deyişi belki geçerlidir ama «Beni falanca locada aydınlattılar.» denilirse bu saçma sapan bir lâf olur.

Bu söz gelimleri, simgesel anlamda kullanılırsa, buna kimsenin bir diyeceği olmaz sanırım. Yeter ki gerçekten de o bağlamda olsun.

Tekris etmenin bir başka karşılığı olarak “tekristen geçirme”, tekris olma için ise “tekristen geçme” terimleri de kullanılıyor. Bunlar belki de öncekilerden daha iyi; daha anlamlı… Çünkü böylece tekris olayında bir değişim olayının varlığı da vurgulanmış oluyor.

Bu bir niteliksel değişim. Erek olarak evrime yöneldiği için de gelişim ile özdeş sayılıyor.

Dolayısıyla tümü bakımından Masonluktaki tekrisin aynı zamanda bir gelişim süreci olduğu da söylenebilir.



Tekris sözcüğü bir başka anlamda daha kullanılıyor. Onu ise izleyecek bölüme bırakıyorum çünkü olay aynı ama değerlendirme tarzı apayrı.