Masonluğun Evrenselliği - III

[Tij]

Sayin Zaman
  yukarda bahsi gecen faydacilik akimi diger bir adiyla ingiliz düsünürler Jeremie Bentham ve John Stuart Mill tarafindan gelistirilen yararcilik akimi gercekten toplumsal bir akimmi yoksa bireyin mutlulugu burdada herseyden öncemi gelir? Varsa eger bu ögretiyle Masonluk arasindaki paralellikler hakkinda biraz beni aydinlatin.

[ZAMAN]

Faydacılık akımını Bentham'ın söylemiyle ele aldığımızda;

İnsanların kendi özgür iradeleriyle davranmaları yerine egemenin (iktidar anlamını da içeren şekilde) iradesinin konduğunu görürüz. Bunu nasıl yapar ? Kendi amaclarına uygun davranışları teşvik eden, aksini cezalandıran güçlü devlet-disipline edilmiş düşünce modeliyle. Görünmeden görme meselesi düşüncenin disiplin edilme aracı olarak bu akımda ve bizzat Bentham tarafından oluşturulmuştur. Bu konuyu daha detaylı Panopticon ve Özgürlük yazımın ikinci bölümünde aktarmaya çalışacağım. (1-2 güne kadar)

Mill ise Bentham'ın görüşlerini tekrar ele alıp, değişikliğe uğratır ve liberalism'in temelini atar. Değişiklik nerededir? Görünmeden görme meselesi ortadan kaldırılır, yani kendi özgür iradesiyle davranmaya açılım başlar.

Bunlar Masonluğun (en azından Özgür Masonluğun) işaret ettiği mutlulukla ancak tam zıttı söylem olarak ilişkilendirilebilir. Bentham'ın modelinde insan sadece makine gibi bir şeydir, kendi iradesini kullanmaya kullanmaya zaten bir görüş de geliştiremeyecek ve sahip olduklarıyla mutlu olacaktır.

Özgür Masonluğun, işaret ettiği mutlulukta ise  insan duyan, düşünen ve özgür bir varlıktır. Mutluluğu bu nitelik ve/veya özelliklerinden birinin bile ortadan kalmasıyla biter.

Sayın Tij Bentham'ın modelinin bir toplumsal akım olup olmadığını ve burada da bireyin mutluluğunun önce gelip gelmediğini soruyor.

Bentham'ın modeli şimdinin deyimiyle toplum mühendisliği ürünüdür. Temeli bireye değil, güçlü devlete dayanır. Çünkü çıkış noktası da 18.yy a kadar gözlemlenen yönetimlerin zayıf devlet-fiziki yaptırım modelini uygulamaları ve bu nedenle de düzenlerin sürekli değişmesidir.Düzenlerin sürekli değişmesinin güçlü devlet oluşumunu engelleyici bir olgu olduğu düşünülmüş ve daha çok bireyin mutluluğunun ancak güçlü bir devletle sağlanacağına inanılmıştır. Burada bireye insan olmasın nedeniyle bir değer veriş yoktur. Çünkü "Birey yerine devlet&devletin mekanizmaları düşünmektedir, bireyin düşünmeden buna uyması ona mutluluk getirecektir " diye düşünülmekte, disiplin de bunun olmazsa olmaz şartı olarak sunulmaktadır. Bireyin mutluluğunun önde gelmesi için bireyi düşünebilen, duyan ve özgür bir varlık olarak görmek ve kabul etmek gerekir. Yani bu modelde birey yoktur ki, mutluluğu önce gelsin.

Umarım Panopticon ve Özgürlük yazım Sayın Tij'in ilgisini çeker ve  "Panopticon nasıl bir mutluluk sunar? konusunu detaylandırdıktan sonra da görüşlerimizi paylaşabiliriz.

Saygılarım ve sevgilerimle