Masonluğun Amaçları Nelerdir? (7)

[enelsır]

Devam...

Masonluk bir okul ya da tarikat mıdır?

Kimileri Masonluğu bir okul gibi görmek ister hatta öyle olduğunu ileri sürenler de vardır.

Aslında Masonluk ne bir okul ne de bir akademi sayılabilir. Çünkü Masonlukta diğer çoğu eğitim kurumlarındaki gibi öğretmenler ya da eğitmenler yoktur.

Kimileri de, Masonluk ile dinsel tarikatlar arasında ilişki kurmaya çalışır. Oysa mason kurumlarında dinsel tarikatlarda görülen mutlak belirleyici önderlere yani mürşitlere yer yoktur. Gerçi Masonlukta yapılan çalışmaların kapsamında eğitim ve öğretim de vardır ama belli bir şeyi öğretmek söz konusu değildir. Yalnızca kişinin anlaması ve öğrenmesi, kendi kendini eğiterek geliştirmesi söz konusudur. Bu bakımdan da mason örgütlerinde bilgili ve deneyimli yol göstericiler (rehberler) ile tutum ve eylemleriyle örnek oluşturan kişiler vardır.

Her mason, kendini yetiştirmek ve giderek olgunlaşmaya çalışmak için Masonluğun elverişli ortamından yararlanma olanağına sahiptir; bundan ötesi kendisine kalmış bir iştir. Kimi zaman Masonluktan bir “okul” olarak söz edilmekteyse de, bu ancak simgesel bir anlam taşır.

Masonluğa karşıt olanlar Masonluğun bir tarikat olduğunu da ileri sürmüştür. Bu ileri sürüşün bir dayanağı da, batı dillerinde Masonlukta sık geçen “düzen” sözcüğünün karşılığı olan “ordre” ya da “Order” sözcüğünün Türkçeye yapılan hatalı çevirilerde “tarikat” anlamına çekilmesidir.

Ancak şunu da düşünebilirsiniz: Tarikat ne demektir? Yollar. Masonlukta da kişilere bireysel gelişim bakımından önerilen yollar vardır. Bu yollar da Masonlukta bu kurumun kendine özgü düzeni içinde izlenir.

[ADAM]

Sayın enelsır’ın bu başlık altında aktardığı yedinci bölümdeki soru, Masonluğun bir okul ya da tarikat olup olmadığı…

Aslında bu soru Masonluğun amaçlarıyla değil de örgütlenme ve çalışma sistemiyle bağlantılı olmalı. Ancak anladığım kadarıyla yazar, Masonluğun amaçları konusunu anlatırken söz sırası öyle geldiği için kitabında bu konuya bu aşamada girmiş.

Öyle ya da böyle… Bu pek önemli değil. Masonluk ile bağlantılı olarak bu konunun da irdelenmesinde yarar var. Çünkü birçok kitapta Masonluktan bir tarikat olarak söz edilir. Birçok açıdan Masonluk bir okul olarak değerlendirilir; hatta ünlü Türk masonlarından Selami Işındağ’ın “Masonluk bir Ahlak Okuludur” adlı bir kitabı bile var bir süre piyasada bulunabilmiş şimdi belki ancak sahaflarda bulunabilecek olan.

Nitekim yazar da burada kimilerinin (masonların) Masonluğu bir okul gibi görmek istediğini hatta öyle olduğunu ileri sürdüğünü belirtmekten geri kalmamış. Oradaki “ahlak okulu” terimiyle belirtilmek istenen bir başka şey olsa bile. Tezi de çok güçlü, öğretici ya da eğitici kimse yok. Her mason hem öğreniyor hem öğretiyor; hem bir şeyler alıyor hem katkıda bulunuyor.

Bu en azından teorik olarak böyle. Ancak birçok bencil hatta asalak nitelikli rab bena hep bana mason bulunduğundan da kuşku duyulamaz; hani hep alıp, hiçbir şey vermeye yanaşmayan… İşte onlar için masonluk bir okul sayılabilir; eğer mason olmak gibi bir şeyi öğrenebiliyorlarsa.

Masonluğun dinsel nitelikli bir tarikat olmadığını da zaten biliyoruz. Gerekçesi de, Çünkü yazarın da belirtmiş olduğu üzere hemen hemen aynı.

Fakat bir de Masonlukta kullanılan tarikat sözcüğü var ki, onun gerekçesi de burada çok iyi anlatılmış. Aslında yazarın dediği o yabancı dildeki sözcüğün dilimizde eskiden bir karşılığı vardı: Nizam. Nitekim kimi mason yazarlar bu sözcüğü kullanmıştır. Bunun yerine güncel Türkçemizdeki “düzen” sözcüğünü kullandığımızda, işte o pek tutmuyor.

Tarikat, tarik sözcüğünün çoğuludur: Yollar. Elbette mecazi anlamda. Demek ki böyle anılan bir kurumda birtakım yollar belirlenmiştir. Bu yollar kurumun amacına yönelir. Masonlukta birtakım yollar önerilmekte, gösterilmektedir. Oysa, Masonluğun adından soyutlanmış olarak amaçlarına yönelmekte tutulabilecek başka yollar da olabilir.