LANDMARKLAR ÜZERİNE - 6

[ADAM]

20. YÜZYILDA LANDMARKLAR

Değişik büyük locaların Landmark Listeleri yayınlamayı 20. yüzyılın ilk yarısında da sürdürdükleri görülür. Amerika Birleşik Devletleri bu konuda gene ön sırayı alır.

1918'de Massachusetts Büyük Locası 7 maddelik, 1928'de West Virginia Büyük Locası 8 maddelik, 1934'te Missisippi Büyük Locası 19 maddelik Landmark listelerini açıklamışlardır.

Bu arada İngiltere Birleşik Büyük Locası'nın bu konu üzerinde hep suskun kalışı diğer bazı Avrupa obediyanslarının da bu çekimser tutuma katıldıkları dikkati çeker.

Kimilerine göre İngiltere Birleşik Büyük Locası da, 1929 yılında yayımlamış olduğu ve Tanıma Koşulları (Conditions of Recognition) adıyla anılan ünlü bildirgesiyle kendi Landmarklarını ortaya koymuştur. Oysa 8 maddelik bu bildirge, bir örgütün “düzenli” bir mason kuruluşu olarak tanınabilmesi için İngiltere Birleşik Büyük Locası'nca zorunlu görülen koşulları sıralar. Bu bildirgenin kapsamındaki bazı maddeler, diğer bazı obediyansların Landmark listelerinde aynen ya da benzer bir şekilde yer alır ama bildirgenin sonuncu maddesi, Eski Landmarkların esaslarına tam olarak uyulması gereğinden söz eder. Demek oluyor ki; İngiltere Birleşik Büyük Locası, “Masonluğun Eski Landmarkları” diye bir kavramı benimsemekte ve bunların başka mason obediyanslarınca da benimsenmesini zorunlu görmektedir. Ancak bu “Eski Landmarklar”, İngiltere Birleşik Büyük Locası'nın 1929 tarihli “Tanıma Koşulları” ile ne özdeş ne de eşanlamlıdır. İngiltere Birleşik Büyük Locası, bu konuda hiçbir açıklamada bulunmamıştır.

Şayet İngiltere Birleşik Büyük Locası'nın “Tanıma Koşulları” bir Landmarklar Listesi olarak kabul edilecek olursa; başka mason kuruluşlarının da aynı ya da benzer amaçlarla yayımlamış oldukları bildirgelerin kapsamında yer alan bazı kurallar da Landmark olarak nitelendirilebilir. Örneğin “Association Maçonnique Internationale” (A.M.I.) olarak anılan Uluslararası Masonluk Birliği'nin 1921 yılındaki kuruluşu dolayısıyla yayımlamış olduğu masonik ilkeler ve örgütsel kurallar bildirgesinin kapsamı bunların başında gelir. Oysa bu örgüt evrensel Masonlukta “Landmark” adı altında birtakım kesinci ilkelere karşıt bir tutum takınmış hatta Masonlukta “Landmark” kavramının geçerliğini yadsımıştır.

Aynı durum, A.M.I.'nin 1950 yılında dağılmasından sonra 1961'de kurulmuş olan “Centre de Liaison et d'Information des Puissances Maçonnique de l'Appel de Strasbourg” (Strasbourg Çağrısını İmzalayan Masonik Güçlerin Haberleşme Merkezi) adını taşıyan ve kısaca C.L.I.P.S.A.S. olarak anılan uluslararası masonik örgüt için de söz konusudur.

Gene bu açıdan bakıldığında, İsviçre'nin Alpina Büyük Locası'nın 1949 yılında yayımladığı ve “Die Pünf Punkten von Winterthur” (Winterthur'un Beş Noktası) adı altındaki açıklamasını, 1954'de Luksembourg'da yapılan bir toplantıdan sonra, İsviçre Alpina Büyük Locası, Almanya Masonları Ülke Büyük Locası (Grosselandes-loge von Deutschland), Hollanda Büyük Locası ve Viyana Büyük Locası tarafından yayımlanan ortak bildiriyi, ayrıca 1955 yılında Fransa Büyük Locası'nın (Grand Loge de France) “Masonik İlkeler Bildirgesi”ni ve Fransa Büyük Doğusu’nun (Grand Orient de France) 1884 tarihli anayasası üzerinde bazı değişiklikler yaptıktan sonra 1971 yılında yayımladığı ilkeleri de bu kuruluşların benimsedikleri Landmarklar olarak nitelendirmek gerekir.

Böyle bir yaklaşımın doğruluğu ise kuşkuludur. Çünkü eğer her mason kuruluşunun bildirgeleri, masonik görüşleri, tüzükleri ve yönetmelikleri “Landmark” teriminin tanımı kapsamına alınacak olursa; bu kez Landmark kavramı içinden çıkılamaz bir duruma döner; çünkü her şey Landmark olabilir. Bildirgeler, görüşler, tüzükler ve yönetmelikler zaman zaman yeniliklere ve değişikliklere uğratılabilecekleri için de Landmarklar “değişmezlik” niteliğini yitirir ve hayli esnek olmaya yönelirler.

Bu durum da “Landmark” diye bir kavramın kullanılmasını bütünüyle anlamsızlaştırır.