YEDİ KOLLU ŞAMDAN – 8 (Ekspresyonizm)

[ADAM]

19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarının ekspresyonist ressamlarından biri olan Augustus Knapp, yapıtlarını genellikle ezoterik örgütler ve inisyasyon ile bağlantılı konular üzerine yoğunlaştırmıştır. Tablolarından çoğu, gizemci tutumlu bir yaklaşımı yansıtır ama birer sanat yapıtı olarak çok ilginçtir. Konumuzla doğrudan bağlantılı olmamakla birlikte, sanatçının üslubunu tanımamız bakımından, işte Masonluğun çeşitli derecelerinde de yer alan birçok simgeyi de içeren bir tablosu:

[Bu resmi Manly P. Hall adlı yazarın “Tüm Çağların Gizli Öğretileri” adı altında Türkçeye çevrilmiş kitabının kapağında görmüş olabilirsiniz. Oysa İngilizce aslında öyle değil. Nedense Türkçesi yayınlanırken özgün olanı kullanılmamış.]

Augustus Knapp’ın tüm tabloları doğrusu pek ilginçtir. Hatta burada onunla bağlantılı bir başlık bile açılmalı. Bu tabloların en ünlülerinden biri “Dünya İnançları Bir Arada” başlığını taşır. Bu tablo Zerdüşt’in Mazdaizmi’nden Müslümanlığa kadar birçok dini bir araya getirir. Hz. Muhammed ve Kuranıkerim’e başka öğelerden çok daha fazla ağırlık vermiş olduğu özellikle dikkati çeker. Bu arada Yedi Kollu Şamdan da görülür.

Ekspresyonist sanattan söz edince aslında belki şöyle tabloları düşünürsünüz:

Ancak bir de bunların sanki natürmort benzeri olanları var. Örneğin bir ressam (adını bilmiyorum) yalnızca yedi kollu şamdanı almış, fırçasını “Danseden Menorah” adını verdiği şöyle bir yapıt çıkarmakta kullanmış:

Bir diğeri, aynı temayı işlerken, tablosuna “Tatil Selamı” adını vermiş:

Bir diğerinin tasarımı bir banyo fayansının deseni olmuş.

Gerek fayans gerekse duvar seramiklerinde yedi kollu şamdan figürünün kullanılışı pek popüler ama artık bundan böyle tema şamdan olmaktan çıkıp yedi çiçekli bir düzenleme biçimine dönüşüyor. İşte onlardan bir örnek:

Şimdi ben size bambaşka bir başlık altında bu düzenlemeyi gösterip üzerinde bir yorum yapmanızı isteyecek olsaydım, yedi kollu şamdan biçimindeki asal figür belki aklınıza bile gelmezdi.

Sonraki birkaç bölümde sanatçıların bu figürü ne biçimlerde değerlendirmiş olduklarına ilişkin daha başka örnekler de göreceğiz.