MASONLUK TARİHİ'NDE ANLATILMAYANLAR - 13

[ADAM]

St Paul Locası


Londra’daki inşaatçı mason localarının çökmekte olduğu gibi gösterildiği sırada bu oyun şöyle oynandı:

1702 yılında yani Kraliçe Anne tahta çıktığında St. Paul Locası, Sir Christopher Wren’in baskısı ile bir bildirgei yayınladı.

Bu bildirgeden Masonluğun resmi tarihinde de söz edilir ama yanlış bir yorumla.

Bu bildirgede bundan böyle “kabul edilmiş masonlar”ın “özgür masonlar” ile özdeş haklara sahip olduğu ilân ediliyordu.

Bunun tek bir anlamı vardı: “Artık kabul edilmiş masonlar da üyesi oldukları locada yönetici ve üstat olabilir.”  Oysa daha önceleri bir kabul edilmiş mason kalfa olabiliyor ama locada yönetim görevi alamıyordu. Locada yönetim görevi alamayınca da gidip kendi locasını kuramıyor yani üstat olamıyordu. Çünkü o tarihlerde Masonlukta “üstat” bugünkü gibi bir derece unvanı değildi; sadece bir locanın başındaki kişiye üstat denirdi.

İşte St. Paul Locası’nın bildirgesi kabul edilmiş masonlara da bu olanağı tanıyordu.

Sonrasına geçmeden önce soralım: Londra’daki tek bir loca nasıl olur da tüm localar, tüm inşaatçılık mesleği ve zanaatı adına böyle bir bildirge yayımlardı? Böyle bir bildirge yayımlamak, mesleğin hangi kuralına, hangi geleneğine uyardı?

Diyelim ki yayımladı; bu geçerli olur muydu? Evrensel boyutta tüm mason localarını nasıl bağlardı? Evrenselliği bırakın, İngiltere’deki mason locaları hiç böyle bir şeyi benimser miydi? Hatta Londra’da bile ne ölçüde geçerli sayılabilirdi?

Böyle soruların yanıtlarının aranmasına hiç de  gerek yoktur. Böyle şeyler yapılamazdı, olmazdı ama yapılmıştı ve oldurulmasına çalışılıyordu. Amaç belliydi. Üstelik Londra’da buna karşı çıkan da olmamıştı. Hem karşı çıkmaya kalkışan olsa kime başvuracaktı ki? Devlet adına tüm locaları denetleyen Büyük Üstat Sir Christopher Wren’e…

Sir Christopher Wren, elinde St. Paul Locası’nın bildirgesi ve Londra’daki mason localarına bir başka biçim vermeye ilişkin projesiyle kraliçenin huzuruna çıktı.

Dehşetli bir zılgıt yedi.

Kraliçe bu işten hiç hoşlanmamıştı. Daha yeni olduğu ve bir sürü politik ve ekonomik sorunla uğraşması gerektiği, dolayısıyla böyle bir işin sırası olmadığı için mi, yoksa bunun arkasında olasıdır ki Stuartlar ile bağlantılı birtakım başka tasarılar olduğundan kuşkulandığından mı, bilinmez.

Sir Christopher Wren işte bu yüzden görevinden istifa etmişti. Artık ne mason localarıyla ne de Londra’nın yeni baştan imarının sürdürülmesiyle ilgilenecekti.

Peki ama konuya peşinden koşulan amaçlar  açısından baktığımızda şimdi ne yapacaklardı?... Bu işten vazgeçip unutacaklar mıydı? 

Ufukta tek çare görünüyordu; yine Royal Society seçeneğine dönmek.