Mimaride Koruma Düsüncesinin gelisimi ve Kuramsal Temeli

[belit]

Kazilarda ortaya cikarilan , yada hala ayakta duran antik yapilar incelendiginde , bunlarin zaman icerisinde ek ve onarimlarla , kismen onarilarak yasatildiklari gözlemlenmektedir. Özgün haliyle günümüze ulasan cok az anit olmasina dayanarak, restorasyonun tarihi cok gerilere, yapi sanatinin baslangicina kadar götürülebilir.Ancak tarih boyunca yapilan onarimlarla bugün yapilan restorasyon etkinlikleri arasinda farklar bulunmaktadir.
Günümüzde tarihi bir sokak, mahalle , kent, korunacak bir deger olarak benimsenmekte ve korunmasi kamu fonlariyla desteklenmektedir.
Gecmiste cogunlukla yapinin islevsel degeri, sürekli bakiminin yapilmasi ve yasatilmasi icin bir arac , gereklilik olmustur. Bu ilke günümüzde de gecerliligini korumakla birlikte , ilk islevini yitirmis yapilarda korunmaktadir. Ünlü Italyan koruma uzmanlarindan Piero Gazzola'nin bu konudaki düsünceleri söyledir;

"Bir mimari anit artik yapildigi amaca hizmet etmiyorsa , korunmasi pratik bir gereklilikten cikar, kültürel bir görev halini alir. Bu konuya verilen önem gelecek kusaklarin kültürel olgunluguna ve kültür miraslarini koruma konusunda duyacaklari ivedilige dayanacaktir."

Tarih boyunca yapilan onarimlarla günümüz restorasyon calismalari arasindaki diger bir farkta teknolojik gelisimdir. Günümüzde yapilara teknolojinin sundugu onalanaklar ile müdehaleler daha hizli ve kalici sekilde yapilabilmektedir.

Bu gün yapilan restorasyonlarin gecmisteki onarimlardan en önemli ayrimi ise , kuramsal bir temeli olmasi; kisisel görüslere ve o sirada gecerli olan mimarlikakimlarina göre degil , belirli ilkelere bagli olarak yapilmasidir. Koruma uygulamalarinin tarihi cok gerilere gitmekle birlikte , onarimlarin bilimsel yöntemle yapilan bir ugrasa dönüsümü ancak 19. y.y. da baslamistir.
Düsünsel kökeni Avrupa'da olan bu gelisimin ilk asamasinda Fransa , Ingiltere ve Italya'da Üslup biriligine varis kaygisiyla yapilan gelisi güzel onarimlar dikkat cekmis ve tartismalara yol acmis; tepki olarak hic restorasyon yapilmamasini öneren "Romantik görüs" ileri sürülmüstür.Günümüzde gecerli olan Cagdas restorasyon kuraminin evrimi, Konuyu olumsuz deneyimlerin ve gercek sorunlarin isiginda irdeleyen düsünürlerin katkilariyla tamamlanabilmistir.