Masonluğun Tarihi Üzerine Bir Özet – 5 (Robert Moray)

[ADAM]

Royal Society adlı kurumu gerçekten de Robert Boyle mu kurmuştu?... Bunu kısaca irdelemeye girişince, Masonluğun resmi tarihinde gene adına değinilmeyen Robert Moray adlı bir İskoç soylusundan söz etmemiz gerekiyor.

Robert Moray 1641 yılında “kabul edilmiş mason” olmuştu. Kafası kesilen Kral 1. Charles ona “şövalye” unvanını vermişti. Sonra Fransa’da sadece İskoç askerlerden kurulu olup kralın korunmasıyla sorumlu “İskoç Muhafızlar” adlı bir bölüğün komutanı olmuştu.

1. Charles’ın dul eşi Henrietta Marie, Fransa Kralı 14. Louis’nin kız kardeşiydi. İngiltere’de Cromwell’in yurt dışına sürdüğü Stuartlar ile birlikte onların destekçileri Stuartistlerden çoğu, Henrietta Marie’nin Paris yakınlarındaki şatosuna sığınmıştı.

1654 yılında Robert Moray, kayınbabası David Lindsay ve sonradan 2. Charles adını alacak olan Charles Stuart, bu şatoda İngiltere’de Cromwell’in oluşturduğu cumhuriyet rejimini yıkıp, krallığı yeniden getirebilmek için bir plan kurmuşlardı. Cromwell ölünce İngiltere’de Stuartların yine tahta dönmesi, bu plan uyarınca sağlandı.

2. Charles, tahta çıkar çıkmaz Robert Moray’ı kendisine başdanışman yaptı. Kardeşi William Moray’ı da inşaatçı mason localarını devlet adına denetlemek üzere görevlendirdi. Böylece William Moray, inşaatçılık mesleğinin İngiltere’deki tarihçesinde ilk kez “büyük üstat” unvanını almış kişi oldu.

Kimilerine göre; kraldan “Royal Society” adlı kurumu oluşturmak üzere gereken izni aslında Robert Boyle değil, Robert Moray koparmıştı. Nitekim bu kurumun ilk başkanı da o oldu. Kurumun kurucuları arasında aslında bir mekanikçi olup daha sonra İngiltere’nin en ünlü mimarlarından biri niteliğini edinecek olan Sir Christopher Wren de vardı. Bir süre sonra onlara, Isaac Newton da katılmıştı.

Christopher Wren, 1666 yılındaki büyük Londra yangınından sonra, mimarlık mesleğinin çağdaş tarzını öğrenmesi için Paris’e gönderilmişti. Döndükten bir süre sonra William Moray’ın yerine atandı.

Şimdi 17. yüzyılın ikinci yarı ortalarındayız. İngiltere’de kızılca kıyamet kopmak üzere… Ancak onu sonraki bölüme bırakalım.