Bektaşilik ve Masonluk

[38]

Bu siteye girmeye niyetlendiğim ve hakkında hiçbir şey bilmediğim bir konu.
Alevi bir ailenin çocuğuyum. Bu yaşıma kadar açıkçası bu mezheplerin hiçbirinin bir anlam taşımadığını ve gereksiz olduğunu düşünüyordum. Özellikle günümüzde yaşanan olayların bu mezheplerden kaynaklandığını düşünerek bu konulara merak duymaya başladım.

Alevi bir ailenin çocuğu olarak ve bu konular hakkında hiçbir bilgim olmadığımı düşünerek sizlerden bazı konularda bilgi almak istiyorum ve izin verirseniz bu konuyu yeniden canlandırmak istiyorum;

-Alevilik ve Bektaşilik farklı mezhepler midir?Varsa farklılıkları nelerdir? Yoksa Bektaşilik Aleviliğin bir kolu ya da dalı mıdır?
-Faruk Arslan'ın Mason Bektaşiler adlı kitabında bir kaç pasaj okudum. Osmanlı İmparatorluğunu Mason Bektaşiler kurdu gibi. Bu kitap ne kadar doğruları anlatmaktadır? Bulursam muhakkak okuyacağım. Tavsiye eder misiniz? Bu bağlamda yazılmış karşıt görüşlü kitap var mıdır? Varsa isimleri nelerdir? Yaklaşık 1 aydır bazı kitap satan yerlerde buna benzer kitaplar araştırıyorum ve ne zaman sorsam hayret ve dehşete düşmüş suratlarla karşılaşıyorum. İnternet üzerinde de çok fazla bilgi var bu konuda, ancak ben güvenilir bir kaynak araştırıyorum

Şimdilik bu sorularımın cevabını alabilirsem çok sevineceğim. Tavsiyelerinizle okuyacağım kitaplar bana çok faydalı olacaktır

Saygılar

[peacewings]

Tarafımca açılmış konunun üzerinden 1 yıldan fazla zaman geçmiş. O zamanlar okumuş olduğum yazıyı buraya özetleyerek aktarırken ne denli doğru aktarmış olduğum konusunda şüphelerim var. Fakat bunlar haricinde, galiba sorulması gereken bir soru var: Bektaşilik ve Masonluk arasındaki benzerlikler nasıl oluşmuştur? Bunlar birer rastlantının ürünü müdür yoksa tarih akışı boyunca gerçekleşen yakınlaşmaların ve karşılıklı aktarımların/etkilenmelerin mı sonucudur? Tarihte Masonluk ve Bektaşiliğin birbirlerini etkiledikleri bir süreç olmuş mudur yahut benzer kaynaklardan beslenmeleri onların benzer motifler bürünmelerini mi sağlamıştır? Bugün Bektaşilikle benzer gördüğümüz ögeler Batıda nasıl yorumlanmaktadır? Buradan başlanırsa en azından Bektaşilik ve Masonluk arasındaki benzerliklerin sebebi ve aralarındaki ilişki daha iyi kavranmış olur.

Saygılarımla.

[ADAM]

Ezoterik nitelikli kurumlar arasında elbette birtakım yakınlıklar, benzerlikle, örtüşmeler görülür. Bu pek doğaldır.

Bektaşilik ile Masonluğu karşılaştırmaya girişilecek olursa, öncelikle dikkat edilmesi gereken nokta, Bektaşiliğin bir İslâm tarikatı olduğu, Masonluğun ise Batı'da Hıristiyan dünyasında doğmuş bir kurum olup, bir tarikat olmadığıdır.

Masonluğun ve Bektaşiliğin hangi tarihsel dönemin ürünü olduğuna da dikkat etmek gerekir.

Günümüzde varlığını yer yer sürdürmekte olan Bektaşilik ile günümüz Masonluğunun karşılaştırılması ayrı bir konu olur.

Bu arada bir coğrafya, dolayısıyla temel kültür söz konusu. Bektaşilik öncelikle Anadolu kültürü üzerine yerleşmişken, Masonluk başlangıcında kısmen Britanya kısmen Batı Avrupa kültürü üzerine oturmuştur. (Daha sonra Amerikanlık ağır basıyor; o ayrı.) 

Masonluk ile Bektaşilik arasındaki farklar saymakla bitmez. Peki, birisi çıkıp, ezoterik sistem dışında şöyle şöyle benzerlik, yakınlık ve örtüşmeler var diyebilir mi acaba?

Diyen olursa, ona göre devam edelim.
 

[azizdogan]

Biraz size farklı gelebilir ancak  Masonluk ve Bektaşilik birbiri ile paralel özellikler taşımamaktadır. Sayın peacewings 'in paylaşmış olduğu bilgiler için kendisine teşekkür ediyorum. Yazıda bakış açıları ve genellemeler yapılmış. Fakat Tasavvufi bir yaşam biçimi olan Bektaşilik, Masonluktaki bir çok kavramla birbiri arasında bağlantı yoktur. Örnek olarak "kardeşlik" kavramını ele alırsak   Masonlukta kardeşlik, Mason olma özelliği taşımayan kişiler (avam) kardeş değildir, olsa olsa arkadaş olurlar. Bektaşilikte "kardeşlik" kavramı topraktan semaya yaşayan her canlı kardeştir. Bu yapı farkı ile Masonluk kendi içinde ki Sevgi sistemini içinde yoğurup dışarıya parlatır. Güneş gibi. Özet yaparsak Aynı ağaç üzerinde durmayan iki farklı meyve gibiler. Bu konu çok uzun, Masonluğun tarifini yapmak ne kadar uzun sürerse Bektaşiliğin tarifi de uzun olur. Sayın Üstatlar, Muhteremler sürç-i lisan ettiysem affedin. 

[hailstorm]

Anladığım kadarıyla Sn.Peacewings Bektaşilik ile Masonluğu bağlantılı olup olmadığını betimlemek istemiş.Belki yalnızca Shrine, bektaşilikten esinlenmiş ögeleri olabilir. Fakat direkt olarak masonluk ile bektaşilik arasında organik bir bağ aramak anlamsız olur.

Saygılarımla

[ADAM]

Bir paramasonik kuruluş sayılabilecek AAONMS (Shriner) örgütünde bile, esinlenilmiş olan Bektaşilik, özgün Anadolu Bektaşiliği değildir.

[38]

Bütün dinlerin arasında da benzerlikler var. Bu onları aynı yapmaz.

[karahan]

Sayın Peacewings, bu yazısının kapsamında, Bektaşilik ile hiç bağlantısı olmasa da şu soruları soruyor: “Acaba Masonlukta dost/ahbap ilişkileri Mason sıfatına yakışmayacak kişilerin Mason olmasına neden oluyor mu?”

Sayın Peacewings buna masonların yanıt vermesini bekliyor. Masonlar yanıtlarsa belki mırın kırın edebilir. Ben biraz daha özgürce yanıt vereyim: Ne yazık ki evet! Hep değil kuşkusuz ama örnekleri var. Üstelik o kötü örnekler masonluk için de büyük sorun oluşturuyor. Masonlar da genel olarak bunu önlemeye çaba gösteriyor ama kimi ne yapsanız yontulamayacak denli eğri, amorf taşların elekten sızmasını önleyemedikleri oluyor.

Sonra devam ediyor Sayın Peacewings: “Yahut fakirler Masonluğa alınıyor mu? Yoksa çağın değişmesi, o geleneksel Masonluktan bir şeyler götürdü mü?”

Masonluğun geçmişteki geleneğinde fakirlerin bu kuruma alınması diye bir şey yoktu ki… Hiçbir zaman olmadı. Bugünün geleneğinde de yok. Üstelik bu konu ne kadar da çok abartılıyor. Acaba hangi fakir kişi mason olmak ister? Masonlar ödentilerini rahatça verebilirken, hangi fakir ve onurlu kişi kendi üzerine düşen o yükümlülüğü yerine getiremeyeceğini bile bile Masonluğa girmeye heveslenir. Bir fakir kişi Masonluğa girmek isteyecek olursa, bilinmeli ki onun asıl niyeti mason olmak değil, Masonluğu kendi maddi çıkarı doğrultusunda kullanmaya çalışmaktır.

Fakirler Bektaşi olabilir elbette… Çünkü Bektaşilik ile Masonluğun kişinin maddi durumu bakımından bir benzerliği yok. Bir Bektaşi’nin tekkeye katkıda bulunması gerekmiyor; böyle bir yükümlülük yok. Çünkü tekkenin varlığını sürdürebilmesi için başka kaynakları, başka yöntemleri var. O kaynak ve yöntemler Masonlukta yok.  Zaten Masonluk bir bakıma Bektaşilik ile benzeştirilebilirken, işte böyle bir açıdan bakıldığında ortaya bir benzemezlik çıkıyor.


Burada duralım. Belki ele aldığımız bu konu üzerinde paylaşımlar olur. Sonra devam ederiz.

Forumda farklı bir konuyu okurken bu yazıyı da okudum.Sn.Adam bu yazısında Fakirler in mason olamama gerekçesini anlatıyor , devamında da Bektaşilik te fakirin pekala Bektaşi olabildiğini söylüyor. Ülküsu i kardeşlik olan bu kurumlar biri Mevlana nin öğretisi ile ne olursan ol gel derken masonluk paran varsa gel diyor bu anlatı da. Sn.Adam in anlatı sindan takiple bunun gerekli gerekçesini yani ödentinin ödenmesinin zaruret ini anlatıyor.

O zaman soralım sn.adam fakir olsa idiniz Bektaşi zenginseniz mason mu olurdunuz?

Ortak Ülkü sü kardeşlik ve Eşitlik ise fakirligi set olarak koyarsanız ve adeta niyet okurcasina bunların niyeti mason olmak değil olanaklarından faydalanmak diye bakarsanız Mevlana'nın ne olursan ol gel sözüne ne kadar uyar bu görüş.
Meta yi ortaya koyduğunuz an bir felsefeniz kalmaz kalamaz.
Bu yazı beni kendimle celistiriyor (escinsel)hakkındaki görüşlerine ötürü lakin yinede devamla bu bakışı hep yanlış bulmusun dur.
Dolayısı ile Bektaşilik ülküsü bakımından Barış, eşitlik ve kardeslige daha yakındır.

Karahan

[peacewings]

Dört yıl önce Bedri Noyan'ın "Masonluk ve Bektaşilik" adlı bildirisini özetlemeye çalışmışım. Doğrusunu söylemek gerekirse bu özet hiç olmamış. Dahası kendi ilavelerimle de Bedri Noyan'ın iddia etmediği pek çok şeyi iddia etmişçesine bir izlenimin oluşmasına neden olmuşum. Konuyla ilgilenecek olanların asıl metne ulaşmasını tavsiye ederim. Eğer forum yönetimi yazının içeriğinin forum kurallarına aykırılık taşımadığına karar verirse asıl metni de burada paylaşabilirim.