Bilimsel mitler -1

[Waldow]

Mit-1: Bütün bilim insanları tarafından adım adım takip edilen tek bir bilimsel yöntem vardır.

Bilim insanları tarafından evrensel olarak kabul edilen ve bilimsel araştırmalar sırasında adım adım takip edilen tek bir bilimsel yöntemin olduğu en çok rastlanılan kavram yanılgılarından birisidir (AAAS, 1990; Abd-El-Khalick, Lederman, Bell, & Schwartz, 2001; McComas, 1998).

Çoğu kişi, bilimsel yöntemin "problem belirleme, gözlem yapma, veriler toplama, hipotez kurma, hipoteze dayalı tahminler yapma, hipotezi doğrulama, genellemeler yapma, teori geliştirme ve kanun oluşturma" şeklinde aşamalı bir basamaktan oluştuğunu kabul eder. Halbuki bilimde bu şekilde tek bir bilimsel yöntemden bahsetmek mümkün değildir yani bilimde bu şekilde bilim insanlarının takip ettiği tek bir yöntem yoktur, birden fazla metot olabilir. Çünkü bilim insanları çalıştıkları konuya göre farklı sıralarda bu süreci takip edebilirler.

Şöyle ki: Bilim insanları bilimsel problem çözme sırasında bu ve benzeri süreçlerden faydalanılır. Ancak sıra ve süreç olarak illaki yukarıdaki basamakları takip edecekler diye bir durum söz konusu değildir. Örneğin, bilimsel bir problemin çözümüne illaki hipotezle başlamak zorunda değiliz. Bu sıra aynen bu şekilde işlemek zorunda değil. Farklı basamaklar da olabilir ve sıra da değişebilir. Hiç hipotez kurmadan rastlantı ile bir bilimsel keşif yapılabilir. Burada yaratıcı düşünme ve hayal gücü önemlidir. Kısaca, en iyi bilim insanları uygun sonuçları elde edebileceği her türlü yöntemi (hayal gücü ve yaratıcılık dahil olmak üzere) kullanan kişilerdir.



Bilimin, hiyerarşik bir sıradan oluşan ve tek bir yöntemle elde edildiğinden bahsetmek yanlış olur ve bu durum, bilimin kompleks yapısıyla uyuşmaz (NSTA, 2000).



Bilimsel Yöntem Hakkında Yanlış Kavrama

Birbirinden farklı disiplinlerde çalışan bilim insanlarının, çalışmalarında herkes tarafından kabul edilmiş evrensel tek bir yöntem kullanmasını düşünmek yanlıştır. Chalmers da (1999) birbirinden farklı birçok bilim dalı olduğunu dolayısıyla bunun sonucu olarak her bilim insanın çalıştığı problemin farklı olacağını ve her bir probleme ilişkin çözüm yaklaşımlarının da farklı olacağını belirterek birçok değişik yöntem olduğunu ve bu yöntemlerin her zaman bir değişim içinde olduğunu belirtmiştir.



Bilimsel süreç karmaşık, heyecanlı ve önceden tahmin edilemez bir süreçtir. Bu süreçte pek çok farklı yöntemler kullanan, birçok faaliyette bulunan birden fazla kişi yer alır. Bilimsel süreci daha genel olarak temsil eden akış şeması, aşağıdaki gibidir:



Şekilde gösterilen bilimsel süreç, basitleştirilmiş bilimsel yöntemdeki doğrusal adımların tersine, doğrusal olmayan ve karşılıklı etkileşim içinde bulunan bir süreci ifade etmektedir.

Kaynakça

McComas, W. F. (1998). The principal elements of the nature of science:Dispelling the myths. The Nature of Science in Science Education. Kluwer Academic Publishers. Printed in Netherlands.