Sembolizmayı Anlamak

[MASON]

Sembolizmayı Anlamak

“...Sembolizma ile gerçekten neyi kastettiğimizi anlayabilmek için Ortaçağlara dönmek
gerekir. Ortaçağ ve Rönesans düşünürleri ağaç, güneş, ay, sayılar, rüyalar gibi doğal anlamı olan bir sembolle, kişisel ya da kolektif bir düşünceyi, bir gücü algılamaya veya anlatmaya çalışırlardı... Tüm dünya bir kitaba dönüşmüştü, sembollerin anlamını bilen, tekris (inisiye) olan seçkin kişiler Doğa’nın kitabını okuyabilirlerdi...”

Celil LAYİKTEZ

The Cornerstone Society’nin “Hürmasonluk Psikolojisi” konulu konferansından... ( Karl Hughes K. ) (*)
 
TDK’na göre, sembol, “duyularla ifade edilemeyen bir şeyi belirten somut nesne veya işaret, remiz, rumuz, timsal, simge”dir. Ahmet Haşim sembolü şöyle tarif ediyor: "Baykuş ve karga uğursuzluğun, merkep bönlüğün, domuz pisliğin, kaz alıklığın, aslan cesaretin, at zekâ ve adaletin, köpek sadakatin, bülbül aşkın, kelebek gençliğin işaret ve sembolü olmuştur." Yalnız her amblem, alegori, işaret, metafor, parabol, semptom ve yüklem bir sembol değildir. Bu değişik kavramları tanımlamaya gayret edelim:
 
TANIMLAMALAR:

AMBLEM: Belirtke, simgeli resim, marka.

ALEGORİ: Bir görüntü, bir yaşantı veya davranışın daha iyi kavranmasını sağlamak için göz önüne canlandırıp dile getirme, genelde insan, bazen de hayvan veya bitki şeklinde, bir başarının, bir olgunun, bir erdemin simgesi: bir elinde kılıç, diğerinde terazi tutan, gözü bağlı kadın adaletin; kanatlı kadın, zaferin; içinden tahılların aktığı boynuz, bolluğun alegorisidir.

İŞARET: Her işaret bir sembol değildir. Meteoroloji haritası üzerinde gözüken güneş havanın açık olacağının işaretidir. Sembol olarak güneş ise, bilgiyi, aydın düşünceyi, nur’u, ilâhi gücü, ölümsüzlüğü, ve saireyi ifade eder.

METAFOR: İstiare, bir şeyi anlatmak için ona benzetilen başka bir şeyin adını eğreti olarak kullanma, eğretileme: “Bu adam hayatının sonbaharında” cümlesinde, sonbahar kelimesi yaşlılığı anlatan bir metafordur.

PARABOL: Mesel, “Hz. Süleyman’ın meselleri”. Ulvî, ahlâkî bir kavramın, bir erdemin, öğüt verici veya ders alınacak örnek bir öykü ile anlatımı: “İyi tohumun değişik topraklara düşmesi” gibi.

SEMPTOM: Belirti. Tıpta, ateş, ağrı gibi, hastalığın teşhisine yarayan belirtiler.

YÜKLEM (attribut): Oluş, iş ve hareket bildiren kelime. “Asa, kraliyetin yüklemidir”.

Sembolizmanın tarihi her somut (ağaç, çiçek, pınar, hayvan, taş, v.s.) ya da soyut (geometrik şekil, rakam, ritm, düşünce) objenin sembol değeri kazanabileceğini gösteriyor.

Freudien teoride, semboller dolaylı olarak, en gizli arzuları, ego ile süper egonun çelişkilerini ifade eder. Jung’a göre, semboller işaret ve alegorinin ötesinde, ruhun (esprit) en gizli veçhelerini belirtir. Psikanalistin lügatçesinde esprit şuur ile şuur altını kapsayarak, dinsel ve etik davranışları, yaratıcılığı, estetik anlayışı ve dolayısıyla her çeşit entelektüel, hayalli, duygusal faaliyeti yönetir. Esprit böylece, somut biyolojik varlığı psişik bazda tamamlar. Sembol sonsuza dek kesinlik taşımaz, yalnızca telkin edicidir ve her kişi sembolde bilgi ve kabiliyetine göre aradığını görür. Bir Mali efsanesinde, dilenci mürşit Kaydara, haca çıkarak gerçeği aramak isteyen müridine “her sembolün bir, iki ve daha çok sayıda anlamı olduğunu unutma. Bu anlamlar gece ve gündüz değişir. Gündüz, aydınlık olanlar uğurludur, karanlık olanlar ise uğursuzdur” demişti.
 
(*) www.cornerstonesociety.com

[neumann]

Merak ettiğim uç bir soruyu sormak istiyorum.Bu soruyu sorduğumdan dolayı komplo teorisyenliği yapmakla itham edilebilirim.
Ayrıca haklısınız bunu önerebilmek için elimde hiç bir delil yada kanıt yok.Ancak merak ediyorum.
Sembollerin rüya ve benzeri algılamalarla bir ilişkisi olabilir mi ?

Bu düşünce çok ufak bir benzerliğe dayanıyor.Eğer rüyalar insanın gün içinde yaşadığı olayların bir farklı biçimi ve yorumu olduğuna göre
sembollerle düşünen mason öğretisini çalışan bir kişinin bazı rüyalar görmesi kaçınılmaz olmaz mı ?

Örneğin islamda rüyalar bazı durumlarda bir durum tespiti insanın kendini algılama metodu yada bilgi aktarım metodu gibi olgusal olaylar rastlanmaktadır.Tabiki masonluk bir din değildir.Burada "islam da varsa masonlukta da olabilir mi ?" karşılaştırmalı sorusuyla masonluk ve islamiyeti aynı kefeye koyma yanlışında bulunmak istemiyorum.Ancak anlattığım durumun bir edim yöntemi olarak çoğu sahada karşımıza çıktığıda bir gerçektir.
"Bu ne kadar akılcıdır ?" bunu bilmem için tıpta araştırma yapmam gerekir.Şimdilik bunun akılcılığa aykırı mı değil mi sorusunu bir kenara koyarak
temel sorumu tekrar soruyorum "Sembolizmin bir boyutu rüya benzeri algılamaları tetiklemekmidir?"

[Eureka]

Sayin isiginesiri,

Masonluktaki sembolizmin, ruya benzeri algilamalari tetiklemek gibi bir amaci yoktur. Ruyalar, oldukca karmasik seylerdir. Haklarinda tek soyleyebilecegim, ruya goruyor isek, bunun da bir sebebi vardir elbettir. Zira, ruyalarin olusum surecleri hakkinda bir fikrim bulunmamaktadir.

Bununla beraber, ruya turu tecrubeleri yasatabilen maddeler oldugu da bilinmekte, bu maddeler uzerinde de incelemeler bulunmaktadir.

Bir de su vardir. Bazen, insanin cok uzerinde durdugu konular, ruyalarina da girebilir. Ben de en azindan 2 kere cok net olarak Masonlukla ilgili, birinde bir calismaya katildigim (Tekris torenimdi) digerinde de bazi avadanliklari kullanmaya calistigim ruyalar gordugumu hatirlamaktayim. Ancak, harici meslegimle ilgili ruyalari da sik olarak gorurum, dolayisiyla isin kerameti Masonluktaki sembollerde degil de, benim beynimin isleyisinde gibi gorunuyor.

Sevgi ve Saygilarimla,
Eureka

[neumann]

Düşünce ve deneyimlerinizi paylaştığınız için teşekkür ederim sayın Eureka.
Mesajınızdan anladığım simgeciliğin bir amaç yada amaçlar bütünü güttüğünü ancak bahsettiğim konuyla alakalı bir amacı olmadığı yönünde.
Diğer yandan aklımdan acaba tarihteki masonlukta böyle bir boyutta varmıydı ? sorusu geçiyor ama cümlenizdeki özne bugünkü masonluk değil tüm masonluğu kapsayan biçimde.

Saygılarımla

[neumann]

Simgecilik ile merak ettiğim bir diğer algı durumunu sormak istiyorum.
Bilimde doğasal olguları ispatladığınızda onların ortak noktalarını tüm güzelliği ile açığa çıkardığınızda şöyle bir durup insani algı boyutunda bir hayranlık benzeri bir algı-duygu arası bir durum oluşur.Mühendislikte de temel tekniklerin birleşerek kompleks ve muhteşem yapıların oluşması sonucuda da benzer bir algı-duygu arası durumu oluşur.

Merak ettiğim simgecilikte yada masonluk öğretisinin simgelerle anlatımıyla açığa çıkan anlam sonucu benzer bir algılamanın oluşup oluşmadığı hakkında.Eğer oluşuyorsa hangisine yakın ? Yukarıdaki bilimsel olgulardaki ne benzer bir algımı yoksa mühendislik projelerindeki algı benzeri bir durum mu oluşuyor?

(Ayrıca rüya konusunda diğer forum üyelerininde yorumlarını bekliyorum.Çünkü simgecilik yoruma açık olduğuna göre ve kişiden kişiye değiştiğine göre farklı deneyimler söz konusu olabilir.Ama şurasını büyük ölçüde anlıyorum ki simgeciliğin temelini oluşturmuyor.)
Saygılarımla

[ADAM]

Sayın ışığınesiri’nin 5 yıl öncesinden kalma olup yeniden canlandırdığı bu başlık altında sorduğuna acaba nasıl yanıt vermeli?

Konu öylesine ayrıntılı bir biçimde açılabilir ki…

Önce basite indirgemeli Sayın Eureka’nın yapmış olduğu gibi. Gerekirse daha sonra ayrıntılı açıklamaya girişmeli.

Bu arada doğrudan sayın ışığınesiri’nin sorularına yanıt değil de, bir yan anlatım biçiminde vermeli ki yerini bulsun. Soru sahibi gerekli görürse ötesini didikler.


İnsanın zihinsel etkinlikleri birbiriyle bağlantılı iki katmanda yer alır: Üst bilinç ve alt bilinç. (Basitleştirilmiş olarak)

İnsan üst bilincini kontrol altında tutabilir. Alt bilincine ulaşamaz. (Basitleştirilmiş olarak.) Alt bilince ulaşabilenler, istisna yetenekler ile kendini özellikle bu doğrultuda yetiştirmiş olanlardır. (Bu konu kısmen psikiyatri kısmen parapsikoloji alanına girer.)

İnsanın rüyaları alt bilincinde oluşur. Bunların çoğunluğu simgeler içerir. Pek azı üst bilinçte anımsanır. Kimi şarlatanlar da bu anımsamalar üzerine rüya tabirleri yapar. Şarlatan oldukları, her birinin aynı öyküyü farklı yorumlayışından bellidir.

Masonluk insanın alt bilinciyle ilgilenmez. Masonluktaki simgeler doğrudan insanın üst bilinciyle bağlantılıdır. Kişiye zaman ve yer koşulları altında kapsamlar değişime uğrayabilen kavramları etkili bir biçimde anımsatabilmek amacıyla kullanılırlar.

Masonluk, kendi öğretisinde gerçeklerin araştırılmasına çok önem ve değer verir. Araştırılan gerçekler, bilimsel nitelikli bilgiyle bağlantılıdır. Somut, nesnel ve göreli gerçeklerdir. Bunların ne hayaller, ne halüsinasyonlar ne de rüyalarla ilgisi vardır. Bir diğer deyişle psikiyatri ve parapsikolojinin ilgi alanlarına, Masonlukta sadece bilgisini edinmiş olmak için değinilir.

Dolayısıyla Masonlukta kullanılan simgelerin kullanılış amacının, masonların rüyalarını etkilemek gibi bir özelliği, bir yönelimi yoktur.

Bir diğer noktayı daha ekleyerek bitireyim: Masonluğun amaçları, ilkeleri ve çalışma tarzı kesinlikle ve sadece dünyevidir. Bu dünya yuvarlağının dışında ve ötesinde, Masonluğun ilgi alanına sadece astronomik gerçekler girer; bir diğer deyişle bilimsel nitelikli bilgi…

[neumann]

Masonluk insanın alt bilinciyle ilgilenmez. Masonluktaki simgeler doğrudan insanın üst bilinciyle bağlantılıdır. Kişiye zaman ve yer koşulları altında kapsamlar değişime uğrayabilen kavramları etkili bir biçimde anımsatabilmek amacıyla kullanılırlar.

Peki bu "anımsatma" amacı (ritüellerde aslında birer simge davranışlar bütünü olduğuna göre) masonik öğretinin temel metodumudur ?

[ADAM]

Masonlukta öğretinin nasıl verildiği, bu forumun daha önceki bazı başlıkları altında uzun boylu anlatılmıştır.

Şimdi benim o başlıkların linkini bulmak için aramam gerekecek. Forumda bu olanak zaten var. Bir de indeks var. İsteyen arar ve bulur.

Ancak burada sözü böyle bırakmak da hoş değil. Bir özet yapalım hiç olmazsa.

Masonluktaki çalışmalar localarda ya da loca benzeri ama başka adlar taşıyan birimlerde yapılır.

Her loca ya da birim, uygulanmakta olan ritin belli derecelerinde çalışır. Biz burada (forumda) genellikle Masonluğun “simgesel” denilen ilk üç derecesinden söz ediyoruz.

Bu derecelerde Masonluğun öğretisi ritüel ile verilir. Ritüelin iki ayrı bölümü vardır. Biri ilgili derecede oturumun açılış ve kapanışı, diğeri ilgili derecenin tekris törenidir.

Her ikisinde de ritüeldeki iletiler doğrudan değil, dolaylı bir yöntem ile verilir. Bu dolaylı yöntem, simgelerden, simgesel deyişlerden, alegorilerden ve özlü deyişlerden oluşur.

Bunu daha iyi anlatabilmek için burada örnekler vermek gerekir. Ancak forum kurallarının 17. maddesi bunu engelliyor. O yüzden bu bağlamda daha çok ayrıntıya giremiyoruz.

Neden böyle?... Herkes kendi yorumunu özgürce yapabilsin diye mi?

Öyle dendiği de olur ama asıl gerekçe ritüelin daha geniş bir zaman diliminde ve daha yaygın bir kültür alanında geçerli olabilmesini sağlamak.

Sanırım/umarım bu anlatım Sayın ışığınesiri’nin sorduğu soruya bir yanıt olmuştur.

Daha çok ayrıntı verilemez mi?

Sorulursa, yanıtı 17. maddeye aykırı düşmezse verilir.

[neumann]

Cevaplarınız için teşekkür ederim Sayın ADAM. Cevaplarınız bu konu hakkındaki sorularımı karşıladı.

Benim ayrıntılı bir incelemeye girişmem gerekiyor forumda ve diğer kaynaklarda.

Bunu geniş bir zaman diliminde gerçekleştirmeyi düşünüyorum.Sorularım oluştukça ilgili yerlerde belirtmeye çalışacağım.

Saygılarımla