MEVLANA'YI ANLAMAK

[ceycet]

 


Yakın geçmişte de bugün de kimi ciddi araştırmacılar ve bilim adamları tasavvufun, islamın katı skolastik inanç ve uygulamalarına tepki olarak ortaya çıktığını; bu arada onun hristiyanlıktan da, kadim Mısır, İran, Hint ve Çin felsefelerinden, hattâ şamanizmden bile etkilenmiş olduğunu öne sürmektedirler. Bu etkileri gizlemek amacıyla bugün çoğu tasavvuf ehlinin sözleri, dilimize gerçek söylemlerine hiç de uygun olmayan biçimlerde çevrilmekte, kendi sözlerinden çok, çarpıtılmış yorumlarla aktarılmaktadır.

Bu arada hemen belirtelim ki geçmişte pek çok tarikat tasavvufî değildi, bugün de değildir. Hattâ o zaman tasavvufî nitelik arzedenler de zamanla bu vasıflarını yitirmiş, şeriatın ve taassubun boyunduruğu altına girmişlerdir. Bizim yazar ve yorumcularımızın da yıllardır çabaları Mevlânâ’yı şeriatın dar kalıplarına ve dinsel şekilciliğe sokup onun sufî fikirleri yerine, din ile ilgili (ve o gün için zorunlu) söylemlerini öne çıkarmaktır. Tabii o zaman da hem Rûmî’den geriye pek az şey kalmakta hem de o büyük düşünce insanının evrensel yönü yok edilip sıradan bir vaiz düzeyine indirilmiş olunmaktadır.

Mevlânâ’yı Mevlânâ yapan onun dinadamı ya da bir teolog olması değildir; öyle binlercesi var. Onu yücelten ve kendi deyimiyle  ‘gönüllerde yer bulmasını’  sağlayan, ileride göreceğimiz gibi, engin hoşgörüsü, sevgi insanı olması, bugün için de doğru olan yollardan birisini  ‘işaret etmesi’, insanlara bir yandan özgüven aşılarken diğer yandan korkularını giderip zihinsel bakımdan arınmalarını sağlayarak onlardaki dinsel taassubu yıkmış olmasıdır. Onun bir diğer özelliği de gerçek bir  ‘başkaldırı insanı’  olmasıdır. Zaten bu yüzden yabancılar onu bizden daha iyi anlamakta, ya da her inançtan insan onda kendinden bir şeyler bulabilmektedir.

Mevlânâ’nın da tıpkı Ahmet Yesevî gibi, farklı din ve inançlardan öğrencileri vardı. Şeriatçı ve baskıcı olsa böyle bir şey mümkün olabilir miydi? Ama nedense koşullu ve artniyetli yorumcular meselenin bu tarafından hiç sözetmezler. Onun,  “Putperest olsan da, mecusî olsan da…, tövbeni bin kez bozmuş olsan da gel!... Bizim dergâhımız, umutsuzluk dergâhı değildir.”  derken kastettiği hiçbir biçimde,  gel sen de dinini-inancını değiştir anlamında bir söylem değildir. O yüzdendir ki  ‘evrensel’  olabilmiş; o yüzden cenaze törenine, her inanç ve anlayıştan kişiler tarafından ona duyulan büyük sevgi ve saygıdan dolayı,  hem de o devirde  papazlar ve hahamlar da dahil, kültürel bakımdan çok farklı inançların mensupları katılmıştır (1273).

Onun anlayışına ve felsefesine  ‘mevlevîlik’  adının verilmesi büyük üstadın vefatından sonra olmuştur. Gerçek anlamıyla mevlevîlik öylesine bir deryadır, yaşayan ve gelişen bir anlayış, uzun bir yürüyüştür, o nedenle de öylesine ferâset gerektirir ki; bu yüzden onun derinliği sadece herhangi bir şeyhin iz’ânına da insafına da bırakılamaz. Tabii akademik unvanı olsun veya olmasın, sadece skolastik din eğitimi almış ve onun üzerine başka bir şey koyamamış o resmî, taraflı ve tutucu yorumcuların dinsel yorumlarına da sığdırılamaz.


A.Kerim SOLEY

[GOASISG]

Dünyada gecmişten geleceğe taşınan bütün düşüncelerin terminolojisinde, Ruhsal eyleme , bedensel figürler eklendiğini göre biliriz, İslamda  ki namaz örnektir.ruhsal bir düşünceyi bedensel hareketlerle tamamlamak cok etkili bir beyin yıkama yöntemidir.

Bu tarz düşünceleri yayan kişilerin, herzaman karşısında zıttı bir kişininde olduğuna inanıyorum.
Düşünce sahibinin sessizliğindeki ses olan yada, karmaşıklığında, düzen olan bir kişi.

BU TARZ DÜŞÜNCELERİ YAYAN KİŞİLERİN, ETRAFINDA OLUP ONLARI TAMAMLAYAN
YANSIMA KİŞİLİKLERİN kaybolduğuna inanıyorum.

Burdan yola cıkarak bu tip kişilere örnekler verile bilirmi? Bu tip kişilerin isimlerini bilenler burdan paylaşırsa cok faydalı olur.