Tarihin Bir Döneminde Kilise ve Sapkınlar… 3

[ADAM]

Önceki bölüm üzerindeki paylaşımları kendimizce şimdilik yeterli görerek, bu yazı serisinin üçüncü bölümüne başlayalım.

Şu diyeceğime itiraz olabilir:

"Din, toplumun gerek tanrı inancı gerekse tapınma yöntemi bakımından toplumda uyum içinde olmasına ilişkin gereksinmesinin sonucu olarak doğmuştur. "

Tanrı inancı aynı olsa bile, ilkeler ve tapınma yöntemleri bakımından farklar ortaya çıkarsa, bu kez aynı din içinde mezhepler, bir sonraki aşamada da aynı mezhep içinde tarikatlar doğar.

Bu farklılaşmayı toleransla karşılayamayanlar, bir diğer mezhebin inançlılarını, “dini farklı” olarak niteleyebilir. Nitelemiştir de... Pek öyle “mezhebi farklı” ya da “inanç tarzı farklı” diyen çıkmaz. Onlara göre “din” tektir çünkü…

Üstelik bu kadarla kalmayıp, sadece kendi benimsedikleri dinsel ilke ve yöntemleri “tek doğru” olarak görenler, farklı ilkeler edinen ya da tapınma yöntemleri değişik olanları “sapkın” saymıştır.

Şu “sapkın” sözcüğünü Sayın Karahan’ın işaret etmiş olduğu üzere “sapık” sözcüğü ile karıştırmayalım. Gerçi bir sapma, sapıklık var ama bu sadece dinsel düşünüş anlamında. Dilimizde Batı dillerinden dönüştürülme “heretik” sıfatı da kullanılır ama bu pek tutmamıştır.

Kimilerince “sapkınlık” ile “kâfirlik” özdeş tutulursa da, aslında bunlar aynı şey değildir. Her ne kadar Müslümanlar özellikle Hıristiyanları “kâfir” olarak nitelemişse de, bu sadece bir sözgelimidir. Hıristiyanlar da zaman zaman -özellikle 11. ve 12. yüzyıllarda- Müslümanlar için aynı sıfatı kullanmıştır.

Kâfirlik, Tanrıtanımazlık (Ateizm) ile de eş anlamlı tutulmuştur ama aslında bu da yanlıştır. Bu sözcüğün sadece inançlara ve dinlere şiddetle karşı çıkarak, inançlıları ve dindarları kötüleyenleri, aşağılayanları nitelemek amacıyla kullanılması daha doğrudur.

Bizim buradaki asıl konumuz ise kâfirlik değil, sapkınlıktır. Hatta genel olarak sapkınlık da değil, özel olarak Hıristiyanlıktaki sapkınlıktır. Çünkü bu başlık altındaki çalışmamızın sonrası ile bağlantı bu bağlamda kurulacaktır. (Ben öyle tasarlıyorum; diğer paylaşımcıları bilemem.)

Hıristiyanlıktaki sapkınlık, her Kilise tarafından ve salt kendi görüşü açısından ayrı ayrı olmak üzere şöyle tanımlanır: “Kilise’nin belirlemiş olduğu dogmalara karşıt bir dinsel görüş ya da doktrin edinerek bunu savunmak.”

Dolayısıyla kişinin hiçbir dine bağlanmayıp, düşünerek, sezgileriyle ya da sonradan (19. yüzyılda) Auguste Comte’un önermiş olduğu üzere akıl yoluyla salt kendine özgü ya da özgür düşünceliler arasında paylaşımlı olarak bir inanç edinmesi de sapkınlık sayılmıştır.


Burada biraz duralım bakalım, kim ne diyecek?

[peacewings]

Sapkınlar denilince... Nedendir bilinmez, Orta Çağ ile özdeşleştirdiğim cadılar gelir aklıma. Gerçekten büyüyle uğraşmışlar mıdır? Belki. Bilimle uğraşanlar cadı diye yakılıp, lanetlenmiş olsa gerek. Orta Çağda iseniz, mümkün mertebe kimyaya yaklaşmayınız. Hatta bilime. Bedelini canınızla ödeyebilirsiniz.

Acaba şu cadı kavramı ortaya nasıl çıkmış? Dinlerin getirdiği mi, rahiplerin uydurduğu mu yoksa kökeni çok daha farklı yerlere dayanan bir masal mı? Yoksa gerçeğin ta kendisi mi? Bir bilgisi olan var mı?

Saygılarımla.

[ADAM]

Bu yazı dizisinin önceki iki bölümünde olduğu gibi, bu bölümünün zde değerli katkılarla zenginleşeceğinden kuşkum yok...

Nitekim işte Sayın Peacewings bu bağlamdaki kısa fakat değerli katkısıyla ilk adımı attı.

Burada benm bir not düşmlek isteyişimin nedeni ise Sayın Peacewings'in şu "cadılar" konusuna değinmesi... Yalçın Kaya'nın "Batı'nın İki Yüzü" başlığı altındaki dört kitaplık serisinin üçüncüsünün sonunda, bu konuda çok ilginç anlatımlar var. İlgilenenlerin o kitabı okumalarını öneririm. (Aslında Sayın Yalçın Kaya kitaplarından bizim bu foruma aktarımlarda bulunmamıza da izin veriyor. Ancak bunun için sanırım ayrı bir başlık açmak gerek. Açan olursa, ben de kendisinden bu bağlamda ricada bulunabilirim.)

[ceycet]

Sayın ADAM'ın bu başlıkta bahsettiği mezhepler ve tarikatlar konusuna takıldım,zira okonuyla ilgili bir anım var.

Birgün bir söyleşide birisi diğerine mezhebini sormuştu.

Diğeri mezhepsiz olduğunu söyledi ve beklendiği üzere ortam buz kesti.Diğeri ısrarı,bir kurtuluş aracı olarak sürdürünce diğeri Hz.Muhammedin mezhebindenim dedi.

Bu açıklama anlayanlar için yeterliydi;İslam peygamberinin döneminde mezhep olmadığı için peygamber mezhepsizdi.Anlamayanlar,ısrara devam ederse İslam peygamberini de farkında olmadan sapkınlıkla suçlayabilirler.


Saygılarımla

[ARCHITECT]

Sn. peacewings'e bir kitap önerisinde de ben bulunayım ince ve kolay okunan açık bir kitap. Cadılığın Tarihi (Ortaçağ'da Bilge Kadının Katli) Louis Martin'in kitabı Kal Kedon yayıncılık basmış.